Kuldan ister isen, isterse verir,
Sonra bin mihnetle karşında durur,
Bir üzüm yedirir, yüz tokat vurur,
Bir zevkin peşinden bin dert yağdırır.
İnsan, gayet âciz ve fakir olduğu halde, ihtiyarı kısa, ihtiyaçları pek çoktur. Yaşamak için pek şeye ihtiyacı vardır. Bu ihtiyaçlarını kendi cüz’î iradesi, kıt sermayesi ve nâkıs kudreti ile karşılaması mümkün değildir. Onun için daima birilerinden bir şeyler istemek zorundadır. Ne var ki, birinden bir şey istemek, isteyene çok ağır gelir. İzzet ve haysiyet sahibi bir insan, ne kadar muhtaç olursa olsun, kolay kolay bir başka insandan bir şey isteyemez. İsteyecek olsa da, ezilir büzülür, büyük bir mahcubiyet hisseder.
İnsandan istemek, insanı ezer, küçültür. “Ya vermezse” diye insan endişe eder, verse bile seni minnet altına sokar, hep kendini ona borçlu hissedersin. İstediğin insan da iyi niyetlidir, yardım severdir, verdiğini başa kakacak birisi olmayabilir, fakat onun da elinde yoktur, ihtiyacını karşılayamaz. O halde öyle birinden istemeli ki, hem en zengin olsun, hem en cömert olsun, hem en merhametli olsun, hem de her istediğini verebilecek bir kudret sahibi olsun. Bu da Cenab-ı Allah’tan başkası değildir. Çünkü O’nun hazineleri sonsuzdur, O’nun dükkanında yok diye bir şey yoktur. Hem verdiğini geri istemez, çünkü ihtiyacı yoktur. Hem kendisinden bir şey istenilmesinden memnun olur, hem bazen istediğinden fazlasını verir, bazen de vermez, çünkü istediğin şey senin hakkında hayırlı değildir, ahirette daha güzelini ebedî olarak verecektir, onun için bu dünyada vermeyebilir. Ama her halükârda verir.
O’ndan istemek insana ağır gelmez, insanı minnet altında bırakmaz, mahcup etmez. Zaten sahip olduğumuz her ne varsa, O’nun ihsanıdır. Biz istemeden bu kadar nimeti lütuf ve kereminden bizlere vermiştir. Daha fazlasını ve daha güzelini de ahirette ebedî olarak vereceğini vaad etmiştir. Böyle bir Rabbimiz varken, insanlardan bir şey istemeye hiç lüzum yoktur.
İnsanın ihtiyaçları pek çoktur demiştik. Evet, gerçekten de insanın ihtiyaçları bitmez, arzularının sonu gelmez. Bediüzzaman Hazretleri bu hususta şöyle bir tesbit yapıyor:
“İhtiyaç dairesi, nazar dairesi kadar büyüktür, geniştir. Hatta hayal nereye gitse, ihtiyaç dairesi dahi oraya gider. Orada da hacet vardır. Belki, her ne ki elde yok, ihtiyaçta vardır. Elde olmayan, ihtiyaçta vardır. Elde bulunmayan ise, hadsizdir.”1 Bu hadsiz ihtiyaçlarımızı karşılamak için hadsiz bir zenginliğe ve hududsuz bir cömertliğe sahip olan Cenab-ı Hakk’a müracaat etmek zorundayız.
Peygamber Efendimiz de,(asm) her ihtiyacımızı Allah’tan istememiz gerektiğini tavsiye ediyor. Çünkü her ihtiyaca cevap veren ancak O’dur. “Sizden herkes, ihtiyaçlarının tamamını Rabbinden istesin, hatta kopan ayakkabı bağına varıncaya kadar istesin.”2
Allah’tan istemek, aynı zamanda bir ibadettir, bir duadır. Dua ise kulluğun özüdür. Kul aczini itiraf eder, Rabbine yönelir, ihtiyacını O’na arzeder. Hem kendisi gibi âciz insanlardan isteyip minnet altına girmez.
Mevlana Hazretleri de istemek hususunda şöyle diyor: “İnsandan isteme, verse minnet, vermese zillet. Allah’tan iste, verse nimet, vermese hikmet.”
Peygamber Efendimizin (asm) şu Hadis-i şerifi ile bitirelim:” Allah’ım, beni lütfunla zengin kıl, Senden başkasına muhtaç etme.”3
Dipnotlar:
1- Sözler, 17. Söz.
2- Enes, Hadis No: 1784.
3- Tirmizî, Deavât 110.