IMF, Türkiye’ye yönelik raporunda üç kritik uyarıda bulunarak Türkiye Varlık Fonu ve TOKİ’nin malî şeffaflık eksikliklerine ve deprem harcamalarındaki uyumsuzluklara dikkat çekti.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye’ye ilişkin Malî Şeffaflık Değerlendirmesi raporunu yayımladı. Türkiye’nin kamu maliyesi yönetiminde kaydettiği ilerlemelere dikkat çekilen raporda, kamu varlıklarının raporlanması, deprem harcamaları, bütçe dışı fonlar ve malî risk yönetiminde önemli eksiklikler bulunduğu belirtildi. IMF, bu sorunların giderilmesi için dört maddelik reform paketi önerdi.
Varlık Fonu ve TOKİ’de şeffaflık eksikliği
Raporda, Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF) Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 29’una karşılık gelen kamu varlıklarını bünyesinde barındırmasına rağmen bu büyüklüğün malî raporlara yansıtılmadığı vurgulandı. Fonun denetim raporlarının kamuoyuyla paylaşılmadığı, erişilebilir malî bilgilerinin ise sınırlı olduğu belirtildi. TOKİ’nin de malî raporlama kapsamındaki eksikliklerine dikkat çekilerek kamu kuruluşlarının malî tablolarının daha şeffaf hale getirilmesi istendi.
Deprem harcamalarında uyumsuzluk
IMF, 2023 depremlerinin ardından gerçekleştirilen yeniden inşa harcamalarının bütçeye yansıtıldığı dönemlerle fiilî harcama zamanları arasında uyumsuzluk bulunduğunu bildirdi. Hükümet raporlarında deprem harcamalarının GSYH’ye oranının 2023’te yüzde 3,6, 2024’te yüzde 1,7 ve 2025’te yüzde 0,8 olarak gösterildiği belirtilerek harcamaların gerçekleştirildikleri yıllarda raporlanması gerektiği vurgulandı.
KKM’nin maliyeti GSYH’nin yüzde 4,2’si
Raporda, Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulaması nedeniyle devletin GSYH’nin yüzde 8’ine ulaşan kur riski üstlendiği, uygulamanın maliyetinin ise yüzde 4,2’ye ulaştığı kaydedildi. Maliyetin bir bölümünün bütçeden karşılandığı, bir bölümünün Merkez Bankası zararlarına yansıdığı belirtildi. Ayrıca son 10 yılda malî risk yönetiminde sınırlı ilerleme sağlandığına ve uzun vadeli riskleri kapsayan bütüncül bir rapor bulunmadığına dikkat çekildi.
IMF’den dört maddelik reform çağrısı
Karar’ın haberine göre, IMF, malî şeffaflığın artırılması için devlet malî istatistiklerinin Türkiye Varlık Fonu ve TOKİ’yi de kapsayacak şekilde genişletilmesini önerdi. Merkezî yönetimin bütün kuruluşlarını kapsayan ve Sayıştay denetimine tabi tutulan yıllık malî tablo hazırlanması, malî hedeflerin yasal güvenceye alınması ve ekonomik gelişmelerden doğal afetlere kadar bütün riskleri içeren kapsamlı bir yıllık malî risk raporu yayımlanması çağrısında bulundu.
Haber Merkezi