Risale-i Nur Külliyatında “Sâni” (sanatkâr yaratıcı), Sâni-i Hakîm, Sâni-i Zülcelâl vb. kelimesi yüzlerce kez geçiyor. Peki, risaleleri okuyanların dünyasında sanat ne kadar yer alıyor?
“Sanatlı”, “sanatkâr”, “masnu” (sanatla yaratılmış) veya “hüsün”, “nakış”, “tezyin” gibi sanatla doğrudan bağlantılı diğer kavramları da hesaba katarsanız, bu sayı külliyat genelinde binlerceye ulaşıyor.
Hakikat zamansız ve çağlar üstü bir şey, sanat da öyle. Hakikat mantığa, güzellik ise estetiğe aittir.
Risale-i Nur’un konuları çeşitli şekillerde tasnif edilebilir. Şöyle bir tasnif de mümkün: İmanî konular, amelî konular. İmanî konular müzakere, tefekkür, mütalaa etmek içindir.
Amelî konular ise tatbik etmek, günlük hayatımızda uygulamak ve yaşamak içindir. Sanat konusuna hem tefekkür, hem de tatbik açısından bakabiliriz.
Soru şu: Sanat hayatımızda ne kadar yer alıyor?
***
Güzellik, muhabbet ve aşk, Allah’ın “Ben gizli bir hazineydim. Bilinmeyi/sevilmeyi istedim. Onun için kâinatı yarattım” buyurduğu noktada başlamış. O hazinedeki her şey bir sanat eseri.
Bediüzzaman, eserlerinde kâinatı ilahi bir sanat galerisi, yaratılan her varlığı da, birer sanat eseri olarak ele alır. Bu kavram külliyatın temel sütunlarından birini oluşturur.
Bu konuya yoğunlaşılsa yüzlerce sanat eseri (şiir, hikâye, roman, resim, film, müzik, dijital sanat vs.) ortaya çıkabilir. Daha fazla vakit kaybetmeden gündeme alınmalıdır.
***
Güzellik ve muhabbetin kaynağı yüce yaratıcıdan geliyor. “Allahü Teâlâ cemildir. Cemal sahiplerini sever.” (Müslim)
“En güzel isimler [esmaü’l-hüsna] Allah’ındır. O’na o güzel isimlerle dua edin”. (Araf Suresi: 180) “Allah, her şeyi güzel yaratmıştır.” (Secde Suresi: 7)
Allah’ın yarattığı her şeyde muhakkak bir güzellik, bir sanat, bir tenasüp vardır. O yaratılıştan daha güzeli düşünülemez.
Allah insanı da, en güzel şekilde yaratmıştır. (Tin Suresi: 4) İnsana düşen bu güzelliği idrak ederek, emanet şuuruyla O’nun rızasına uygun yaşamaktır.
***
Ekim 2026 da vefat eden filozof İonna Kuçuradi şöyle der: “Allah (cc) kâinatı sevgi üzerine yaratmıştır. Sevgi varlığın sebebi, özü ve varlıkları birbirine bağlayan güçtür. Kâinat içinde her şey Allah’ın sanatıdır.
Eğer biz, Allah’ın sanatı olan varlıklara sevgi ile yaklaşmazsak Allah’ı, Allah’ı sevenleri ve Allah’ın sevdiklerini rencide etmiş oluruz. Müslümanların varlığa bakışı, Yunus’un “Yaradılanı severiz, yaradandan ötürü” deyişiyle özetlenebilir.”
Yunus’ca bakışı ne kadar hayatımıza geçirebiliyoruz? Kalbimizin çoraklaşmasını, gönlümüzün çölleşmesini nasıl engelleyeceğiz?
***
Eskiden evde, sokakta, pazarda, tekkede hatta meyhanede şiirlerle, manilerle sohbet edilirmiş. Fetvalar bile şiir ile sorulurmuş. Medeniyet şiir, estetik, mimari ve musıkiyle harmanlanmış.
Her eski çirkin, her yeni güzel değil. “Ne harâbî ne harabatiyim/ Kökü mazide olan âtiyim” şuuruyla bir senteze ihtiyaç var.
Risale-i Nur bir tecdid hareketi ise; -ki öyledir- onun müntensipleri külliyatı sanat gözlüğüyle yeniden gözden geçirmeli ve bütün güzel sanatları yenilemelidir.
İnsan o zaman değer kazanır, hayat o zaman anlamlı olur.
***
Divan edebiyatının büyük ustası Şeyh Galip’in unutulmaz beytiyle bitirelim:
“Hoşça bak zâtına kim zübde-i âlemsin sen/ Merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen”
(Kendine hürmetle, güzelce yaklaş; çünkü sen kâinatın özüsün ve bütün yaratılmışların göz bebeği olan insansın.)