Buhara’da Bir Şah
Muhammed Bahaüddin Nakşibendi, Çağatay Hanlığının Buhara şehrinde, günümüz adıyla Özbekistan’da 1317 yılında doğdu, Kasrıarifan’da 1389’da vefat etti. Nesebi, baba tarafından Resûlullah’a (asm), anne tarafından ise Hz. Ebûbekir Sıddîk’a (ra) ulaşır. Nakşibendi tarîkatının kurucusudur.
Üç günlük bebek iken, o sırada doğduğu köyde bulunan dedesinin mürşidi Baba Muhammed Semmâsî tarafından mânevî evlât olarak kabul edildi.
Evlenme çağına geldiğinde dedesinin kendisi için seçtiği gelin adayı ile evlendi.
Bahâeddin Nakşibend uzun yıllar Emîr Külâl’in yanında kaldı. Tarikat âdâb ve erkânını öğrendiği bu dönemde gördüğü bir rüya üzerine, kendisinin doğumundan yaklaşık bir asır önce vefat etmiş olan Abdülhâlık-ı Gucdüvânî’nin ruhaniyetine intisap etti ve Üveysî lakabını aldı.
Uzun yıllar Hakîm et-Tirmizî’nin ruhaniyetinden faydalandı.
Bir gün Buhara’da mezarları dolaşırken yakın zamanda vefat eden Semmâsî’den Gucdüvânî’ye kadar ulaşan sûfîleri mâna âleminde müşahede etti.
Bu olay Bahâeddin’in ruhî hayatında büyük bir değişiklik yaparak cehrî zikirden hafî zikre yönelmesine yol açtı. Sonraları bu unvanın devamlı yapılan hafî zikrin kalpte bıraktığı “nakş”a (iz) bir işaret olduğu söylenmiş ve bu yorum genel kabul görmüştür.1
Helale Çok Dikkat Ederdi
Şâh-ı Nakşibend (ra), helâle çok dikkat ederdi.
Şâh Hazretleri yiyeceğini kendi ziraatinden elde ederdi. Bu sebeple pek çok âlim, teberrüken onun helâl yemeğinden yemek için sohbetlerine iştirak ederdi.
-Bir defasında mânevî hâllerinin kaybolduğundan yakınan bir talebesine: “Yediğin lokmaların helâlden olup olmadığını araştır!” buyurdu.
Talebe gidip araştırdığında, yemeği pişirirken ocakta, helâl olup olmadığı şüpheli bir parça odun yaktığını tespit etti ve hemen tövbe etti.
-Nakşibend (ra) fânîlerin iltifatlarından kendini koruyabilmek için kerâmetlerini gizlerdi. Bir gün kendisinden kerâmet taleb ettiklerinde: “Bizim kerâmetimiz ortadadır. Zira bu kadar günah yükümüz varken hâlâ yeryüzünde yürüyebiliyoruz.” buyurdular.
Müridleri, kendisinde gördükleri kerâmetlerden bahsedince de: “Onlar müridlerin kerâmetleridir.” diyerek tevâzû gösterdiler.
-Şâh-ı Nakşibend (ra) oğlu vefât ettiğinde şöyle buyurmuşlardı: “Elhamdü lillâh, bu da Peygamber Efendimizin Sünnet-i Seniyye’sindendir. Zira onun da evlâtları sağlığında vefât etmişti. Efendimizin başına gelen hâllerin çoğu bizde de zuhûr eyledi.”
Risale-i Nur ile İlgisi
Bediüzzaman, Nakşibendî tarikatında iman hakikatlerine bağlanma ve dinin farzlarına uymanın temel esas olduğunu belirtir. Ayrıca İmam-ı Rabbanî’nin bu yolu esas alarak; iman hakikatlerinden bir meselenin inkişaf etmesini binlerle zevke, keramete tercih ettiğini söyler.
Bediüzzaman, içinde yaşadığı şartların önceki dönemlere göre iman açısından çok ağır olduğunu, bu sebeple bu asırda imanları kurtarmanın en birinci gaye olduğunu söyler ve şöyle ekler: “Eğer Şeyh Abdülkadir Geylanî (ra) ve Şah-ı Nakşibend (ra) ve İmam-ı Rabbanî (ra) gibi zatlar bu zamanda olsaydılar, bütün himmetlerini, hakaik-ı imaniyenin ve akaid-i İslâmiyenin takviyesine sarf edeceklerdi. Çünkü saadet-i ebediyenin medarı onlardır. Onlarda kusur edilse, şekâvet-i ebediyeye sebebiyet verir.”2
Bediüzzaman, Evrad- Bahaiye’nin son bölümünde “nur, nur, nur” kelimelerinin 19 defa geçtiğini, bunun“Şah-ı Nakşıbend’in, Gavs-ı Azam gibi Risale-i Nur’u ve kudsi hizmetini keşfen müşahede edip tahsinkârane haber vererek ona işaretler ettiğine işaret olduğunu ifade ediyor. Ve diyor ki: “Otuz senelik Bahaiye virdime o meleklerin, Nurların intişarına muavenetleri niyetiyle, ilhak eyledim.” der.3
Dipnotlar:
1- Abdülmecîd el-Hânî, s. 9
2- Mektubat, s. 34
3- Emirdağ Lahikası, s. 207