"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Sermest-i cam-ı aşk: Abdurrahman-ı Câmî

Süleyman KÖSMENE
20 Kasım 2026, Cuma
İsmini vermeyen okuyucumuz: Molla Câmî’yi tanıtabilir misiniz?”

Afgan Bir Âlim

Nureddin Abdurrahman Câmî, kısaca Molla Cami 7 Kasım 1414’te Afganistan’ın Gor eyaletinin Cam şehrinde doğdu, 9 Kasım 1492 de Herat’ta vefat etti.  

15. yüzyılının en iyi Fars şairlerinden ve en son önemli Sufî şairlerinden biridir. Arap edebiyatı ve felsefede derinleşerek İran'ın büyük bilginlerinden biri oldu.  

Medrese eğitimi almış ve Ali Kuşçu ile birlikte matematik problemleri üzerinde durmuştur. Zamanında bir allâme sayılmıştır. Felsefe alanındaki etkinliğinin yanında çok bilinmeyen ama etkili sayılan Arapça şiirler yazmış, musîkiyle ilgilenmiştir. Yusuf ile Züleyha, Leyla ile Mecnun gibi şiirleri vardır.  

Bilahare derslerini bitirmek için İslâm dünyasında fen bilimlerinin en önemli merkezi olan Semerkand'a gitti. Ünlü bir sufî idi ve Nakşibendi Sufî tarikatına intisap etti.  

Molla Câmî, tasavvufa yönelmiş, Nakşî şeyhlerinin yanı sıra, sufîlerle de ilişkisi olmuştur. 

Kitabı Nefahat-ül-Üns Nakşîliğin ve tasavvuf felsefesinin en önemli kaynaklarından sayılmaktadır. Câmî, tasavvuf düşüncesinde, hem bu düşüncenin derli toplu hale getirilmesinde hem de tasavvuf düşünürlerinin hayatlarının yazılması yönünde katkıda bulunmuş; öte yandan İbni Arabî'nin zor anlaşılan düşüncelerinin açıklanması ve ayrıca sufîler, kelamcılar ve filozoflar arasındaki farkların ve her bir akımın özelliklerinin belirginleştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmüştür. 

Vahdet-i Vücud düşüncesinin tasavvuf ve sufîlikte yerleşmesine doğrudan etki etmiştir.

Biri İste

Bediüzzaman Molla Câmî’yi eserlerinde hayırla anar. Kalbe Farisi olarak gelen Münacatların bir bölümünde der ki:

“Fıtratı aşkla yoğrulmuş gibi Sermest-i Câm-i Aşk olan Mevlâna Câmî, kesretten vahdete yüzleri çevirmek için, bak ne güzel söylemiş: 1- Yani: Yalnız biri iste, başkaları istenmeye değmiyor. 2- Biri çağır, başkaları imdada gelmiyor. Yalnız bu satır Mevlâna Câmî'nin kelâmıdır. 3- Biri taleb et, başkalar lâyık değiller.4-Biri gör, başkalar her vakit görünmüyorlar, zeval perdesinde saklanıyorlar.5 - Biri bil, marifetine yardım etmeyen başka bilmekler faidesizdir. 6- Biri söyle, ona aid olmayan sözler malayani sayılabilir

Evet Câmî pek doğru söyledin. Hakikî mahbub, hakikî matlub, hakikî maksud, hakikî mabud; yalnız odur.”1

Yirmi İkinci Söz’de Bediüzzaman, “Bak, şu sarayın kubbe-i âlîsinde mühim lâmba, onun işaretiyle, bir iken ikileşiyor.” dedikten sonra Haşiye koyar.

Haşiye’de, mühim lâmbanın ay olduğunu söyler ve der ki: Kamer'dir ki, onun işaretiyle iki parça olmuş. Yani: Mevlâna Câmî'nin dediği gibi; "Hiç yazı yazmayan o ümmi zât, parmak kalemiyle sahife-i semavîde bir elif yazmış; bir kırkı, iki elli yapmış." Yani; şakktan evvel, kırk olan mime benzer; şakktan sonra iki hilâl oldu, elliden ibaret olan iki nuna benzedi.”2

Ben Senin Ashabının Köpeğiyim

Bediüzzaman 27. Sözün Zeyline de Mevlana Cami’nin şu beytiyle başlar:

“Ya Resulallah çi başed çün seg-i ashab-ı tu, 

Dahil-i cennet şevem der zümre-i sahab-ı tu

O reved der Cennet, men der Cehennem key ravest

O seg-i ashab-ı kehf, men seg-ı ashab-ı tu

“Ya Resulallah! Ne olaydı, Ashab-ı Kehfin köpeği gibi, ben de senin Ashabının köpeği arasında Cennete girseydim. O’nun Cennete, benim Cehenneme gitmem reva mıdır? O Ashab-ı Kehfin köpeği ise, ben de senin Ashabının köpeğiyim.”3

Rahmetullahi Aleyh

Dipnotlar:

1- Sözler, s. 248.; 2- Sözler, s. 324.; 3- Sözler, s. 552.

Okunma Sayısı: 95
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı