Müslüman Oluşu

İbni Mes’ud, erken gençlik yıllarında Mekke’li zengin biri olan Ukbe b. Ebû Muayt’ın sürülerine çobanlık yaptı. 

Peygamber Efendimiz (asm) Ebu Bekir-is Sıddık ile beraber, İbni Mes’ud’un çobanlık yaptığı yerden geçiyorlardı. 

Resul-i Ekrem (asm), İbni Mes’ud’dan süt istedi.

İbni Mesut:

“Keçiler benim değil, başkasının malıdırlar.” Dedi.

Resul-i Ekrem (asm): 

“Öyleyse bana kısır, sütsüz, bir keçi getir.” Buyurdu.

İbni Mes’ut iki senedir teke görmemiş bir keçi getirdi. Resul-i Ekrem (asm) eliyle onun memesini meshedip dua etti. Sonra sağdı, hâlis bir süt aldı; içtiler. 

İbni Mes’ud bu mu’cizeyi gördükten sonra Müslüman oldu.1

İlim Kaynağı İdi

Altıncı Müslüman olan İbni Mesud, Kabe’de ilk defa açıktan Kur’ân okudu. Bu sebeple Kureyş ileri gelenleri tarafından dövüldü. 

Sonraları Hazret-i Peygamber onu himayesine aldı, ömrü boyunca artık Hazret-i Peygamberin (asm) yanından ayrılmadı. Hz. peygamberin evine izinsiz girebilen tek kişidir. 

Bedir, Uhud ve Hendek muharebelerinin hepsine katıldı. Bedir’de Ebu Cehil’i öldürerek Mekkelilere ağır bir darbe vurdu.  

Hazret-i Peygamberden en çok hadis rivayet edenler arasındadır.  

İbni Mesud, Hz. Ömer’in halifeliği zamanında  Kûfe’ye kadı tayin edildi ve orada halka dinî hükümleri anlatmakla görevlendirildi. Irak’ın bilhassa da Kufe şehrinin ilim kaynağı olmasında çok büyük katkıları olmuştur. 

Ömrünün sonlarına doğru Medine’ye geldi ve Hicretin 34. yılında altmış yaşlarında Osman’ın hilafeti döneminde vefat etti.  

Fıkıh’ta Otorite

İbni Mesud, kısa boylu, zayıf ve esmer bir kimse idi. Son derece mütevazı idi. Saçlarını uzatır, temiz ve güzel giyinmeyi severdi. Süründüğü güzel kokularla karanlık gecede bile tanınırdı. Ayrıca Hz. Peygamber’le olan yakınlığı sebebiyle birçok hadis rivayet etmiştir.  

Kûfe’de vali iken ilmî faaliyeti ve yetiştirdiği talebeler vasıtasıyla Kûfe tefsir ve fıkıh mekteplerinin temellerini attı.  

Onun ilmi, doğrudan Hz. Peygamber’e dayanmaktaydı. Sesi güzeldi. Resûlullah (asm), O’nun Kur’ân okuyuşunu zevkle dinlerdi. Sahabe arasındaki Kur’ân hâfızlarının önde gelenlerindendi. Yetmişten fazla sureyi bizzat Peygamber’in kendisinden öğrenmişti.

İbni Ömer, Hz. Peygamber’in şöyle buyurduğunu nakleder: 

“Kur’ân’ı şu dört kişiden öğreniniz: İbni Mes‘ûd, Muâz b. Cebel, Übey b. Kâ‘b ve Sâlim”.2

İbni Mes‘ûd der ki: 

 “Allah’ın kitabında, nerede nâzil olduğunu bilmediğim bir sûre ve kimin hakkında indiğini bilmediğim bir ayet yoktur. Bununla birlikte Allah’ın kitabını benden daha iyi bilen ulaşılabilir birinin var olduğunu bilsem hemen ayağına gider, ondan faydalanırdım”3 

Ebu Hanife tarafından sistemleştirilen Hanefî mezhebinin asıl kurucusu İbni Mes‘ûd’dur. Der ki: “Sizden hüküm vermek durumunda olan kimse önce Allah’ın kitabına baksın, aradığı orada yoksa Resûlü’nün hükmüne başvursun; bunların her ikisinde de yoksa sâlihlerin hükmettiği ile hüküm versin. Şayet bunların hiçbirinde bir hüküm bulamıyorsa kendi görüşüne başvursun. Bunu da beceremiyorsa hüküm vermekten vazgeçsin.”4 

Rahimehullah..

Dipnotlar:

1- Bediüzzaman, Mektubat, s. 149.

2- Buharî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 8

3- Age.

4- İbni Kayyım, I, 81