Muhammed Şeviker: “Zümer Suresi’nin son ayetlerinde ‘Kâfirler Cehenneme bölük bölük sevk edilir, Cehennemin kapıları açılır’ derken ‘vav’ harfi yok. ‘Rabbinden korkanlar ona karşı gelmekten sakınanlar sevk edilirken’ derken ise fütihat kelimesinden önce ‘vav’ var. Buradaki hikmet Cennete fazl-ı İlâhî ile girilir, kapıları zaten açıktır. Ehl-i küfür ise kapılar Cehenneme vardıklarında açılır gibi bir mana anlayabilir miyiz?”
Cennet ve Cehennem ayetleri
Söz konusu ayetler mahşer hallerinden bahseden gaybî haberlerdendir. Mahşeri, oradaki sorguyu, Cehennemi ve Cenneti merak edenlerin bu ayetleri okumaları, kifayet eder. Ayetler şöyledir:
İnkâr edenler bölük bölük Cehenneme sürülecek. Oraya vardıklarında Cehenemin kapıları açılacak ve oradaki vazîfeli bekçiler onlara soracak: “İçinizden size Rabbinizin ayetlerini okuyan ve içinde bulunduğunuz şu günle mutlaka karşılaşacağınız gerçeğiyle sizi uyaran peygamberler gelmedi mi?” Onlar da: “Evet, geldi” diye karşılık verecekler, fakat, ne çare ki, biz kâfirler hakkındaki azap kararı artık kesinleşmiş bulunmaktadır.1
Onlara: “İçinde ebediyen kalmak üzere girin Cehennem kapılarından!” denilecek. Büyüklük taslayıp, iman etmeyi kibrine yediremeyenlerin barınağı ne kötüdür!”2
Kalpleri Allah saygısıyla dopdolu olup Rablerine karşı gelmekten sakınanlar da bölük bölük Cennete sevk edilecekler. Oraya geldiklerinde Cennetin kapıları açılacak ve Cennetin bekçileri: “Selâm olsun size! Ne mutlu size! Tertemiz geldiniz! Haydi, ebediyen kalmak üzere girin Cennete!” diye buyur edecekler.”3
Onlar ise şöyle diyecekler: “Bize verdiği sözü yerine getiren ve Cennette istediğimiz yerde oturmak üzere bizi bu ebediyet yurduna vâris kılan Allah’a hamdolsun! Sâlih ameller işleyenlerin mükâfatı ne güzel!” diyecekler.”4
O gün melekleri de görürsün; arşın etrafını kuşatmış, Rablerini överek tesbih ediyorlar. Böylece tüm insanlar hesaba çekilecek, aralarında adaletle hükmedilecek ve “Sonsuz hamd ü senâlar olsun Âlemlerin Rabbi Allah’a!” denilecek.5
Vav Harfi
Ayetlerin metninde çeşitli yerlerde “vav” harfi vardır. Soruda, vav harfinin olmasıyla olmaması arasında bir “mana farkı” var mıdır diyor.
Yani, birinci ayet olan 71. Ayette, “Hatta iza caûha fütihat ebvabüha” metni geçiyor. İkinci ayet olan 73. Ayette, ise aynı metin, “Hatta iza caûha ve fütihat ebvabüha” şeklinde geçiyor. Bu iki metin arasında “vav harfi” farkı vardır. Yani birinci ayette “fütihat” kelimesinden önce -görüldüğü gibi- vav harfi yoktur; ikinci ayette “fütihat” kelimesinden önce “vav harfi” vardır.
Bunun hikmeti nedir?
Öncelikle belirtmeliyiz ki, birinci ayette vav harfinin olmayışı ile ikinci ayette vav harfinin olması arasında elbette bir mana farkı olacaktır.
Bu vav harfi “harf-i atıf”tır. Yani vav harfi Türkçedeki “virgül” gibi bir işlem görür. Yani kendisinden önceki matufun aleyh ile kendisinden sonraki matufun aynı hükümde ortak özellik taşıdığını anlatmak için kullanılır. Burada vak’a sıralaması yoktur.
Doğrusunu Allah Bilir
Yani, irap bakımından her iki cümle arasında fark yoktur. Vav harfi ikinci cümlede yaptığı işlemi, birinci cümlede kendisi olmaksızın yapmıştır. Yani vavdan sonraki cümleyle vavdan önceki cümleler irap bakımından aynı hükmü alıyorlar demektir. “Vav” her iki cümleyi hükümde birleştirmiştir. Yani vavdan sonraki cümle, vavdan önceki cümleyle irap bakımından aynı hükümdedir. Birinci cümlede -vav olmasa da- aynı mana vardır.
Ancak sizin verdiğiniz manada “vav” harfine yüksek bir mana yüklenmiştir. Yüklenen manada vav harfi ile anlatılmak istenen şey, Cennete fazl-i İlâhî ile girilmesidir. Çünkü kapıları zaten açıktır. Cehennemin ise kapıları gerçekte kapalıdır. Ehl-i küfür geldiğinde açılır. Sonra yeniden kapanır. Başkasının girmesine izin verilmez.
Böyle de mana verilebilir. Ancak yine de gerçek manayı Allah’a bırakmak en iyisi olacaktır.
Dipnotlar:
1- Zümer Suresi: 71
2- Ags.: 72
3- Ags.: 73
4- Zümer Suresi: 74
5- Ags.: 75