Hz. Ömer’in vefatından sonra yine istişare, intihab ve biat ile başa geçti. 12 sene müddetle hilâfet ve devlet başkanlığı makamında bulundu. 

Hz. Osman (ra), hem Kur’ân’ın senâsına mazhar olmuş, hem de Resulullah’ın yanında ayrı bir yeri olan yüksek ahlâk, merhamet ve fazilet timsâli bir sahabedir.

Kezâ, diğer halifeler gibi onun da kendine hâs bazı vasıfları, meziyetleri, icraatları var. Bir kısmına kısaca temas etmeye çalışalım.

*

Diğer Hulefâ-i Râşidîn gibi, Kur’ân’da Hz. Osman’a da senâkârâne bazı işaretler var. Ayet, onun hem merhametli bir idareci olduğunu, hem de şehitlerden biri olacağını haber veriyor. 

Fetih Sûresinin 29. ayetinde geçen “ruhemâu beynehûm” tâbiri, ona işaret ediyor. Onun mü’minler arasında çok merhametli bir şahsiyet olduğu bu ibare ile nazara veriliyor.

Hz. Osman’a dair Kur’ân’daki bir diğer işaret, Nisâ Sûresinin 69. ayetinde zikrediliyor. Bu ayette, Ebubekir-i Sıddîk’tan sonra gelen üç halifenin de şehîden vefat edecekleri mu’cizâne bir şekilde haber veriliyor: “En-Nebiyyîne, ve’s-sıddîkîne, ve’ş-şühedâ, ve’s-sâlihîn…”

“Şühedâ,” bir çoğul ifadesi olup en az “üç şehid” demektir.

*

Peygamberler tarihinde çok nadirattan olan bir hadise, Hz. Osman’ın evlilikleri ile kayıtlara geçti. Şöyle ki: Hz. Osman (ra), önce Hz. Peygamberin (asm) Rukiyye isimli kızıyla evlendi. Onun erken yaşta vefat etmesi üzerine, Ümmü Gülsüm isimli kızıyla evlilik yaptı. Yani, Resûl-i Ekrem’e iki kez damat oldu ki, öyle bir hadisenin (yani, bir peygamberin iki kızıyla evlilik) daha evvelden vaki olduğuna dair herhangi bir kayıt bilinmiyor, bulunmuyor. Bu sebeple, Hz. Osman’ın bir lâkabı da “Zinnureyn”dir. Yani, iki nur sahibi.

Rukiyye (ra), Bedir Harbi esnasında Medine’de ölümcül bir hastalığa yakalandı. Resulullah, ölüm-kalım harbine rağmen, Hz. Osman’a Medine’de, kızının yanında kalmasını istedi. O da öyle yaptı. Bu sebeple, Bedir Harbinde bulunamadı. 

Hz. Osman, Resûl-i Ekrem’in (asm) hem kendisiyle, hem ailesiyle o derece uyumlu ve yüksek seciye sahibi bir şahsiyet idi ki, Resulullah, ona ikinci kızını vermekte hiç tereddüt etmedi. Şayet başka kızları olsa ve kendisi şer’î talepte bulunsa idi, Osman’a onları da vermekte tereddüt etmeyeceğini beyân buyurmuşlardı. Onun ahlâkını o derece takdir ediyordu.

*

Hz. Osman, neseben Ümeyye, yani “Emevîler” olarak tarihe geçen kabileye mensup bir şahsiyettir. 

Ümeyye, Mekke’nin en şöhretli, en zengin ve en kalabalık olan kabilesi idi. Dolayısıyla, onlarda diğerlerine nisbeten daha ziyade kibir, gurur, İslâma muhalefet ve hatta muannitlik derecesinde aykırı bir tavırları vardı. Hz. Osman’ın Müslüman olduğunu duyduklarında, öfkeden kuduracak dereceye geldiler. En başta amcası, onu cezalandırarak İslâmdan vazgeçirmeye çalıştı. Ahır gibi bir yerde prangaya bağladı. Ağır işkenceler uyguladı. Günlerce aç-susuz bıraktı. Ama, onu yine kararından vazgeçiremedi. 

Hz. Osman’ın “Ey amca! Vallahi ölsem de dinimden dönmem” şeklindeki sebat ve kararlılığı karşısında çaresiz kaldılar ve nihayetinde onu mecburiyetle serbest bıraktılar.

Evet, tarihe menfice bir nâm bırakan Emevîlerin yüzakı sayılan iki mühim şahsiyet var. Biri “Aşere-i Mübeşşere”den olan Hz. Osman (ra), diğeri de Halife-Sultan Ömer bin Abdülaziz’dir.

Allah onlardan razı olsun, onlara rahmet ve mağfiret eylesin.