"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Türkiye “Cumhuriyet Merkez Bankası”

Ahmet BATTAL
07 Mayıs 2019, Salı
Kâğıt paralarımızın üzerinde, tedavüle koyan bankanın adı olarak, “Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası” değil “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” yazar. “İ” harfi eksik gibi durur.

Sebebi hakkında herkes bir şeyler yazıp söyler. Merkez Bankasının web sayfasında da konuyla ilgili olarak pek de ikna edici olmayan bir açıklama vardır. Şöyle:

11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı Kanun (Mülga) ile Merkez Bankası “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” unvanı altında özel hukuk tüzel kişiliğine sahip ve özel sermayenin de katıldığı bir anonim ortaklık olarak kuruldu. Bu düzenlemeyle Devletten ayrı ve bağımsız olduğu hususuna özel bir önem verildi. Bu amaç çerçevesinde, Bankanın Kuruluş Kanunu tasarısında adı “Cumhuriyet Merkez Bankası” olarak öngörülmüşken, Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyonunda uluslararası ilişkiler de düşünülerek “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” olarak değiştirilmesine karar verildi; bankanın bağımsızlığını vurgulama amacı güdülerek “Türkiye Cumhuriyeti” ibaresine ve kısaltılmış şekli olan “T.C.”ye özellikle yer verilmedi. Kanun koyucu tarafından bankanın devlete ait bir kuruluş; bir kamu kuruluşu olduğu izlenimi vereceği endişesiyle bundan özenle kaçınıldı. Halen yürürlükte bulunan 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 1. maddesinde de, bankanın anonim şirket ve özel hukuk tüzel kişiliği ile unvanı “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” olarak aynı şekilde korundu.

***

Yani özetle bu açıklama diyor ki kanun koyucu “Türkiye Cumhuriyeti” deseydi devlete ait bir kuruluş sanılacaktı. İ harfini koymadı ki devlete ait sanılmasın! 

Verilen bilgiler doğru olsa bile amacın doğru olmadığı açık. Zira bu amaca bu yolla ulaşılamayacağı açık. 

O halde meselenin aslı nedir? 

Bize göre mesele eski bir dilbilgisi kuralı ile ilgilidir. 

Halen yürürlükte olan 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 281/2. maddesinde, bu dilbilgisi kuralını görmemizi sağlayacak şöyle bir hüküm var:

“… senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanır.”

Bu kanun hükmü bir tereddüt içermiyor, bankanın adı hususunda da su gibi akıyor. Zira bir bankaya “Cumhuriyetin Merkez Bankası” demenin en iyi yolu “in” ekini kaldırıp “Cumhuriyet Merkez Bankası” ifadesini kullanmaktır. 

Bu Merkez Bankasının neredeki Cumhuriyetin Merkez Bankası olduğunu söylemenin yolu da bankanın adını “Türkiye’deki Cumhuriyet’in Merkez Bankası” olarak ifade etmektir. 

Ama o günkü dilbilgisi kurallarına göre kurum adında ek bulundurmak uygun görülmemiş. 

(Azeriler bu kuralın aksini doğru görüyorlar ki kendi kurum isimlerinde -nin,nın gibi eklere yer veriyorlar. Merkez Bankalarının adı da şöyle: Azerbaycan Respublikasının Merkezî Bankı”.).

Bu dilbilgisi kuralı sebebiyle “bankanın isminin içerdiği ‘deki’ ve ‘in’ eklerini atmak lazım” denmiş. 

O zaman da ortaya şimdiki isim olan “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” çıkıyor ve çıkmış. Hikayenin aslı bizce bu. 

Okunma Sayısı: 2442
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
  • Nahit Topaloğlu

    7.5.2019 13:21:26

    S.a Ahmet kardeşim, İstanbul seçimlerinin iptali sonrasına geldiği için bugünkü yazınız "Zuha'in etrafındaki halkalar" kabilünden olmuş. Cumhuriyetin, Türkiye'ye aidiyetini ifade eden "iyelik 3.t.ş." ekinin düşmesi ile İstanbul seçimlerinin iptali sonucu Türkiye'nin "Cumhurî" devletler kategorisinden düşmüş olması arasında bir tedai sağlaması açısından gayr-ı iradî bir /tevafuk intak-ı bil hak olmuş belki.

  • mehmet ali aslan

    7.5.2019 12:12:59

    Hocam, hikayenin farklı bir boyutunu daha duymuştum. Oda Bankayı oluşturan A.Ş'nin %51'nin ya da %49'NUN İngiltere'ye ait olması sebebiyle, bu ismin bu şekilde kullanıldığıdır.

  • Toygar

    7.5.2019 11:51:24

    Merkez Bankası hikayesinin özetini ben anlatayım: Dünyanın hiçbir ülkesinde merkez bankaları devlete ait değildir, hele ki bizim gibi 3-5.dünya ülkelerinde. Bu bankalar devlet adına banknot basarlar, demir paraları devlet hazinesi adına darphane basar. Yani demir paralar devletin, kağıt paralar Merkez Bankalarının tasarrufundadır. Buradaki merkez bankaları da A.Ş. olup, sahibi bilinmeyen kimselerdir. Söz konusu bankanın sahiplerini araştırıverin bakalım bulabilecek misiniz? Devletler bu bankalara ortaktır. Ancak söz konusu yerde son öz devletlere ait değildir. bu nedenledir ki bizim gibi ülkelerde bulunan liderler, despot zalim de olsa, reis de olsa, merkez bankasına sözü geçmez. Enteresan değil mi! Sadece yön vermeye kalkarlar, ancak merkez bankası ne derse odur! Artık bu bankalar her kiminse!..

(*)

Namaz Vakitleri

  • İmsak

  • Güneş

  • Öğle

  • İkindi

  • Akşam

  • Yatsı