Bediüzzaman Said Nursî, bu karmaşaya tek cümleyle yön verir: “Aslah tarik müsalahadır.” Yani, “En hayırlı, en ıslah edici yol, barış ve uzlaşma yoludur.” İnsan çoğu zaman haklı olmayı öncelediği için, gönül kazanmayı ihmal eder. Tartışmalarda kendi doğrularımızı savunurken, farkında olmadan kalpleri kırarız. Oysa kırılan kalpler, kaybedilen en büyük hazinedir.

Kur’ân’ın “Sulh hayırlıdır” hükmü, bu hakikatin temelidir. Peygamber Efendimiz’in (asm) Hudeybiye’de barışı tercih etmesi de bunun en çarpıcı örneğidir. O gün ağır gibi görünen şartlar, kısa sürede gönüllerin fethine vesile olmuştur.

Bediüzzaman’ın hayatı da bu sünnetin asrımızdaki bir devamıdır. Sürgünler, hapisler, takipler, yalnızlıklar… Kendi ifadeleriyle defalarca, hatta on dokuz defa zehirlendiğini beyan etmiştir. Buna rağmen ne isyan etmiş ne de kin tutmuştur. Şöyle der: “Bana zulmedenlere, beni kasaba kasaba dolaştıranlara, hakaret edenlere, zindanlarda bana yer hazırlayanlara, türlü türlü ittihamlarla mahkûm etmek isteyenlere, hakkımı helâl ettim.”

Bu söz, sadece bir affediş değil; yüksek bir iman ve ahlâk dersidir. İnsan, bu kadar zulme uğradıktan sonra bile kalbini temiz tutabiliyorsa, orada Kur’ân ahlâkı konuşuyor demektir.

Üstad, şahsına yapılan haksızlıkları mesele yapmamış; asıl davanın zarar görmemesine dikkat etmiştir. Fitneye kapı açmamış, “müsbet hareket” çizgisinden ayrılmamıştır.

Bugün ise çoğu zaman küçük meseleleri büyütüyor, farklılıkları düşmanlığa dönüştürüyoruz. “Ben haklıyım” cümlesi, “Biz kardeşiz” cümlesinin önüne geçiyor. Oysa bazen susmak kazanmak, geri adım atmak ilerlemek demektir.

“Aslah tarik müsalâhadır” bize şunu öğretir: İnsanları düzeltmenin yolu, onları kırmak değil; anlamaktan geçer. Toplumu ayakta tutan şey sertlik değil, şefkattir.

Hudeybiye’den Bediüzzaman’a uzanan bu çizgi bugün hâlâ bize sesleniyor. Kavga kalpleri kapatır, barış gönülleri açar.

En hayırlı yol, sulhdür, gönül yoludur. Hülasa son söz, “aslah tarik musalahadır”.