Avrupa basınında von der Leyen’in “ortak üyelik” teklifinin, AB başşehirlerine danışılmadan açıklandığı tartışılırken, AB içinde von der Leyen’in diplomatik soruna yol açtığı düşünülüyor.

Ayrıca AB’de ilk defa ortak üyelik teklifi Kanada’ya yapıldı. Dolayısıyla Kanada’nın ortak üyelik durumu önemli. Yine Strazburg’da “Kanada’nın AB’ye atanacak Büyükelçisi Jonathan Wilkinson da gazetecilere verdiği demeçten, “ortak üyelik statüsünün neleri kapsadığını henüz bilmediği” anlaşılıyor. Böylece von der Leyen’in “AB’nin henüz tanımını belirlemediği ve Kanada’nın resmî olarak onaylamadığı ortak üyelik statüsünün hazırlıksız şekilde kamuoyuna sunulduğu” görülüyor.

Aslında “ortak üyelik” 16 Eylül’de ortaya çıkmış değil. Kanada’ya yönelik “ABD gümrük vergileri, Donald Trump’ın 51. eyalet tehditleri, Ottawa ihracatının yüzde 70’ini alan ABD’ye bağımlılığını azaltmak için Avrupa ile ekonomik ve güvenlik ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor”. Bununla birlikte The Wall Street Journal gazetesinin 12 Eylül tarihli nüshasında Ottawa’nın “Kanada’nın üyeliği değil, AB ile benzersiz bir ittifak kurmayı hedeflediği”ni yazmıştı. Yani Ottawa’nın bile, ortak üyelik beklemediği kuvvetle muhtemeldir.

Diğer taraftan Kanada Başbakanlığı’ndan yapılan beyanatta “Brüksel’in Kanada’yla  ilişkilerini derinleştirme ve daha geniş kapsamlı hâle getirme çabasından duyulan memnuniyet dile getirilirken, AB ile mevcut serbest ticaretin ötesine geçerek çok daha güçlü ve daha iddalı bir ittifak kurmanın amaçlandığı” belirtildi. Bir anlamda Ottawa “ortak üyelik” tanımını kullanmaktan kaçınıyor.

Kanada’ya yönelik teklifin benzerini, Almanya Başbakanı Friedrich Merz tarafından Ukrayna için yapılmıştı. Merz 21 Mayıs 2026’da “Ukrayna için AB’ye ortak üyelik önermiş, Ukrayna’nın oy hakkı olmaksızın önce geçici ve nihayetinde tam üye olmasını” istemişti.

İngiltere ise Brexit olarak adlandırılan referandumla AB’den 31 Ocak 2020’de resmen ayrılmıştı. Ancak İngiltere Avrupa’daki konumu ve diğer AB ülkeleriyle NATO üzerinden askerî entegrasyonuyla AB ile daha fazla etkileşim içerisinde.

Von der Leyen’in Kanada’ya ortak üyelik teklifi, Ukrayna için de benzer süreci bir daha gündeme getirebilir. Ayrıca İngiltere’nin de tekrar AB’ye üyeliği de söz konusu olabilir.

Kanada’ya ortak üyelik teklifinin ardından Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya, Moldova ve Sırbistan’ın da benzer teklif beklentisine girmeleri muhtemeldir.

Diğer taraftan İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn AB üyesi olmadıkları halde, “Avrupa Ekonomik Alanı üzerinden, AB’nin tek pazarına katılıyor ve bu ülkelerin vatandaşları Schengen bölgesinde pasaportsuz seyahat edebiliyorlar”. Aynı zamanda Moldova ve Ukrayna vatandaşları da “AB’nin evdeymiş gibi dolaşım programı” sayesinde ek ücret ödemeden telefon araması yapabiliyorlar ve mesaj gönderebiliyorlar. Adı zikredilen ülkeler, üyelikleri olmadan da AB’nin muhtelif imkânlarında faydalanıyorlar. Hatta İzlanda’da 29 Ağustos 2026’da gerçekleştirilen referandumla “AB’ye katılım müzakerelerine yeniden başlanmayacağı” kararını yüzde 52,8’lik bir oranla almışlardı.

Türkiye de AB’ye 1987’de üyelik başvurusunu yaptı, 1999’da aday ülke ilan edildi ve 2005’te üyelik müzakerelerine başlandı. Türkiye 1995’te Gümrük Birliği’ne katıldı. Ancak Türkiye uzun süredir üyelik müzakereleri için yeterli çabayı sarf etmiyor. Hâl-i hazırda Merz veya von der Leyen gibi AB yetkililerinden Türkiye için her hangi bir teklifte bulunmasını beklemek pek gerçekçi olmayacaktır. Dolayısıyla Türkiye’nin AB yolunda politikalara ağırlık vermesi zorunluluktur.