Bu kez de Frostadottir’in ülkesi İzlanda 29 Ağustos 2026’da gerçekleştirilen referandumla “AB’ye katılım müzakerelerine yeniden başlanmayacağı” kararını aldı.

İzlandalılar %52,8’lik bir oranla, yani 13 bin oy farkla, Frostadottir’in merkez sol hükümetinin Brüksel ile görüşmelere yeniden başlanması önerisini reddetti. İzlanda hem NATO’nun kurucuları arasında hem de Batı dünyasına yakından entegre olmuş bir ülke olarak 2009’da AB’ye üyelik başvurusunda bulunmuştu. Ancak müzakereler birkaç yıl sonra durdurulmuştu.

AB’yle müzakerelerin yeniden başlatılması Frostadottir’in 2024’te iktidara geldiğinde hükümet programında mevcuttu. 29 Ağustos 2026’daki referandumda evet oyları başşehir Reykjavik’e yakın merkezlerinde yüksekken, şehirden uzak çevrelerde ise hayır oyları yüksek sonuçlandı. Bu durum müzakerelere yeniden başlanması hususunda Reykjavik’e yakın yerler ile çevre arasında görüş farklılığını ortaya koyuyor.

Referanduma katılım %82,5’le yüksek oranda gerçekleşmesi, İzlandalıların konuya yönelik hassasiyetinin kanıtı niteliğinde. Müzakerelere başlanmasının da %52,8’lik bir oranla reddedilmesi önem arz ediyor.

İzlandalıların hayır oyu vermesinde, “ülkelerinin Avrupa ve Atlantik sistemlerindeki konumuyla ilgili. Hâl-i hazırda Reykjavik yönetimi, Lihtenştayn ve Norveç’le birlikte 1960’ta kurulan Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması’nın (EFTA) üyelerinden. İsviçre ise, EFTA’nın partneri konumunda. Dolayısıyla İzlanda, Avrupa Ekonomik Alanı’na tam anlamıyla katılıyor”.  Bir de referandumda, müzakerelerin başlatılmasından yana olanlar “ABD-Avrupa arasında büyüyen transatlantik ayrılık ve Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başlamasıyla, ABD güvenlik garantileri hakkındaki belirsizliğin iyice ortaya çıkması” vb. nedenlerle AB’yle daha fazla entegrasyonu talep ediyorlar.

Bununla birlikte referandumda müzakerelerin kabul edilmemesinde, İzlanda ekonomisi için stratejik sektör olan balıkçılığın korunmasıdır. Reykjavik’in muhtemel AB üyeliğiyle “balıkçılık kotalarındaki kontrolünü kaybedeceği ve İzlanda sularının yabancı şirketlere açılması gerekeceği” de hayır oylarının verilmesinde etkili oldu. İzlanda balıkçılık sektörü gazetesi The Fishing Daily’nin 30 Ağustos 2026’daki nüshasında “İzlanda Ticaret Birliği’nin balık stoklarının sömürülmesini engellemek için ulusal egemenliğin korunması yönünde ciddi savunma faaliyetleri gösterdi”.

Diğer taraftan referandumda evet oyları galip gelse bile, İzlanda’nın AB üyeliği kesin değildir. Yani uzun müzakereler devam edecekti. Referandumda hayır oylarının önde çıkması ise, “Muhafazakâr Bağımsızlık Partisi Guðrun Hafsteindottir liderliğindeki muhalefet önemli bir zafer kazandığının” propagandasına neden oldu. Böylece Frostadottir’in hükümet programında AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılması başlığı, başarısızlığa uğradı. Elbette muhalefetin belirtilen zafer propagandası, İzlanda’da 2028’de yapılacak Parlamento seçimleri öncesinde yeni siyasî hareketliliklere sebep olacaktır.

Netice itibarıyla İzlanda, referandumla AB/Brüksel ilişkilerinde bölünmüş durumda. Ancak referandumun sonucundan İzlandalıların Avrupa/AB’ye yakınlık statüsünün faydalarını korumaya ve balıkçılıkta ulusal egemenlikten kaynaklı ayrıcalıklarını olumsuz etkileyebilecek argümanları reddettikleri anlaşılıyor. İzlandalıların referandumda verdikleri mesaj da Brüksel’de değerlendirilecektir. Fakat Brüksel’de İzlanda veya başka bir aday ülkeyi AB’ye katılmak için güçlü bir aday hâline getirecek genişleme sürecinin durdurulmasını bir süredir tartışıyor. Başka bir ifadeyle AB içinde derinleşme ve genişleme tartışmaları. Bir Avrupa ülkesi İzlanda, referandumla AB’yi reddederek, şimdilik bu iki tartışmanın da dışında kalıyor. Brüksel’in de bundan sonra İzlanda politikalarının hangi yöne evrileceği merak konusu.