“İspanya İçişleri Bakanlığı’nın sayısını 50 bin açıkladığı, izinsiz şekilde sınırı geçen göçmenlerin yaklaşık yarısını gönüllü biçimde tekrar Fas’a döndüğünü” bildirdi. Ceuta’ya izinsiz/düzensiz göçmen hareketliliği, AB içinde sınır güvenliği, göç, göçmen, mülteci vb. sorunları tekrar gündeme taşıdı. Madrid yönetimi, düzensiz göçmenlerin yağma, hırsızlık, tehdit gibi taşkınlıklarını orduyu sahaya sürerek durdurabildi. 

Başbakan Pedro Sanchez de Fas ile komşu İspanyol denizaşırı bölgesi Ceuta’ya giderek, Melilla sınırını kapattı. Gazze konusunda İsrail karşıtı tutumuyla bilinen Sacnhez, ülkesine yönelik âni, hızlı ve yoğun göçmen hareketliliğini “saldırı ve İspanya’nın toprak bütünlüğünün ihlali” değerlendirmesiyle, 50 bin göçmenin sınırı geçmesinde İsrail’in etkili olduğu iddialarına da atıf yaptığı kuvvetle muhtemeldir. 

Ceuta’daki göçmen akını, AB’de muhtelif tartışmalarına yol açtı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni “Schenhen’in askıya alınması” gerektiğini; Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen “AB’nin İspanya ile Birlik sınırları içinde serbest dolaşımını askıya almasını düşünmesi lazım”; Fransa ise İspanya’yla sınır kontrollerini güçlendireceğini; Almanya Başbakanı Friedrich Merz de “Madrid’e göçmenlerin Avrupa içlerine geçmesini engellediği için memnuniyetini” belirtti; AB Komisyonu Başkanı Ursula Von Der Leyen “Ceuta’daki sahneler kabul edilemez” derken; AB Göç Komiseri Magrus Brunner ve Akdeniz Komisyonu Komisresi Dubracka Suica ise, gelişmeleri takip ettiklerini kaydettiler. Böylece AB’nin, Schengen ve Birliğin temel unsurlarından serbest dolaşım hususlarında bölündüğü anlaşılıyor.

Bununla birlikte Ceuta’daki kriz hakkında Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly “Trump’ın uzun süredir Avrupa’yı küresel göç konusunda uyardığını ve İspanya ile diğer ülkeleri derhal geri adım atmaya çağırması”nın, AB yetkililerince uygun karşılanmadığı düşünülüyor.. Birde Elon Musk göçmen akınını “AB’nin refah sisteminin dünyanın geri kalanından yönetilemez göçler çekeceğini” savunması da, Musk’ın muhtemel yeni göçmen hareketliliğinden bilgisi olup olmadığına yorumlanıyor.

Ceuta’nın İspanya anakarasına uzaklığı 17 km. Fas’la da 6 km kara sınırı mevcut. Yani Ceuta, AB’nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırı özelliğinde. Dolayısıyla Afrika ve orta Akdeniz üzerinden göçmen akışının en yakın hedeflerindedir. Ceuta’daki İspanya egemenliği çok eski dönemlere dayanmaktadır. Ancak Fas’ın 1956’daki bağımsızlığından beri, Ceuta’da İspanyol işgali iddiası bulunuyor.

Her ne kadar Ceuta, Shengen bölgesinde olsa da, Ceuta’dan İspanya veya Shengen bölgesine gidenler kimlik ve belge prosedürlerine tabidirler. Bunda Ceuta’nın AB’ye otomatik geçiş kapısı olmasını önlemek amaçlanmıştır.

İspanya-Fas arasında 1960’lara dayanan Batı Sahra’daki egemenlik sorunu herkesin malûmudur. İspanya’nın desteğiyle Batı Sahra’da 1967 kurulan Polisario Cephesi’nin son dönem liderlerinden Brahim Ghali’nin İspanya’ya kabul edilmesine, Rabat yönetimi sınır kontrollerini gevşeterek yerli-yabancı yaklaşık 8 bin göçmenin 18 Mayıs 2001’de Ceuta’ya girmesine göz yumarak tepkisini göstermişti. Göçmen krizi, İspanya’nın, Fas’ın Batı Sahra’daki özerklik talebini benimsemesiyle çözülmüştü.

Sanchez’in, Polisario Cephesi’nin destekçisi Cezayir’i 20 Temmuz 2026’daki ziyaretinden 3 gün sonra, İspanya Kongresi Adalet Komisyonu “Batı Sahra’da sömürge yönetimi döneminde doğan Sahravilere ve torunlarına İspanyol vatandaşlığı verilmesinin sağlayan bir yasa tasarısını onayladı”. Rabat bu gelişmenin, Batı Sahra’daki egemenliğini olumsuz etkilediği iddiasında. Sahravilerle ilgili karar sonrasında 30 Temmuz 2026’da göçmenlerin Ceuta sınırını geçmesi, Rabat’ın sınır/göçmenleri siyasî aparat olarak kullandığına kuvvetle muhtemeldir.