Çin’in enerji ithalat güvenliğinin tehlikeye girmesine ek olarak, İran hakkındaki rejim değişikliği/ömrünün kısaldığı/ömrünü tamamladığı tartışmaları da Çin’in büyüyen askerî sanayisini tehdit niteliğinde. “Çin’in yıldan yıla artan silâh ihracatı, önemli bir gelir kaynağı. Aynı zamanda Pekin’in silâh ihracatı, teknik standartlarını ve siyasî kontrolünü Üçüncü Dünya ülkelerine yerleştirmek için stratejik bir mekanizma işlevi gördü. İran’a saldırılar, Çin’le “J-10 savaş uçakları ve CM-102 süpersonik gemisavar füzelerin” alımları gibi milyarlarca dolarlık önemli anlaşmaların geleceğini belirsizleştiriyor. Buna karşılık İran-Çin arasında 2021’de imzalanan enerji, altyapı ve savunma işbirliğini kapsayan 25 yıllık stratejik ortaklık anlaşması, bu güne kadar sorunsuz ilerledi. İran’ın mevcut savaş hâlinde, bu anlaşmaya her zamankinden daha fazla ihtiyacı olacaktır.

Bununla birlikte Çin’in silâh sanayindeki “ekonomik kayıplarıyla birlikte, itibar kaybı iddiaları da mevcut.” ABD güçleri 3 Ocak 2026’da gerçekleştirdikleri operasyonla, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşini esir alarak ABD’ye götürmüşlerdi. “Çin’in Venezuela’ya tedarik ettiği JY-27 radarları ve gözetleme sistemlerinin, Maduro’nun ABD tarafından kaçırılmasını engelleyemediği kanıtlandı. İran’ın da Çin’den ithal ettiği ileri sürülen “HQ-9B sistemleri için de benzer yetersizlik” söz konusu. Ancak Çin HQ-9B sistemlerinin teslimatını yapmadığını iddia ediyor. Dolayısıyla Küresel Güney’deki, Çin menşeli askerî sistemlerin müşterilerinde “Çin askerî ürünlerinin Batı saldırılarını tespit edemediği ve dayanıklılığı” yönünde şüphelenilmesi kuvvetle muhtemeldir. 

Diğer taraftan Çin ordusunda derin iç tartışmalar var. Çin ordusundaki yolsuzlukların ortaya çıkmasıyla 26 Şubat 2026’da üst düzey 10 subayın görevlerine son verildi. Ordu içindeki tasfiyelerin süreceği kaydediliyor. Pekin yönetimi de “orduda sıkı denetimlere başladı.” Çin silah/askerî ürünleri hakkındaki “kalite ve etkinlik sorunu” ve ülke içindeki yolsuzluk skandalları da, Pekin’in küresel silâh tedarikçisi hedefine ilerlemede engeller teşkil ediyor.

Çin’in dış politikasının merkezindeki “Kuşak-Yol Projesi” 2013’te Devlet Başkanı Xi Xinping tarafından ilân edilmişti. Kuşak-Yol Projesi’nde Ortadoğu, jeo-ekonomik ve jeo-politik öneme sahip. Çin’in 2021’de imzaladığı stratejik ortaklıkla İran, Çin-Orta Asya-Batı Asya Ekonomik Koridoru için stratejik kara geçişi özelliğinde. Ancak saldırılar altındaki İran, Çin’in Kuşak-Yol Projesi’ni batıya doğru ilerletmesini istikrarsızlaştırıyor. İran’da muhtemel bir rejim değişikliğinin, Çin’le 2021’de imzalanan 400 milyar dolar değerindeki anlaşmayı da riske düşürmesi ihtimal dahilinde.

Kuşak-Yol Projesi “Çin’in Avrasya’da etkisini yaymak ve Doğu Asya’dan Avrupa’ya uzanan siyasî nüfuz bölgesi oluşturmak için stratejik bir araç.” Aslında Kuşak-Yol Projesi, iki ana karayolu güzergâhına dayanıyor. “Birincisi Rusya üzerinden Kuzey Yolu ve İran’dan geçen Orta Yol.” Rusya’nın uğradığı yaptırımlar ve Ukrayna’daki savaş sebebiyle Kuzey Yolu oldukça kısıtlandı. ABD/İsrail’in İran’a saldırılarıyla da Orta Yol tehlikeye girmiş vaziyette. Yani Pekin’in Kuşak-Yol Projesi’nin yapısal başarısızlık iddialarına da çözüm üretmesi gerekiyor.

Venezuela ve İran gelişmelerinden sonra, uluslararası ilişkilerde Çin’le ittifakın dış müdahaleye karşı gerçek bir kalkan sağlamadığı üzerinde tartışılıyor. Yani Çin’le derin ilişkisi olan ülkeler, Pekin’le jeo-politik ve muhtelif ilişkilerini yeniden değerlendirmeye yönelebilirler. Elbette Pekin de Batı karşısında çok kutuplu dünya sistemine liderlik hedefini yeniden değerlendirecektir.