Delilleri için “Dindarların Abdülhamid yansısı ile imtihanı” başlıklı üç yazımıza bakılabilir:

https://www.yeniasya.com.tr/ahmet-battal/ dindarlarin-abdulhamid-yansisi-ile-imtihani_621318

Bir delili de kendisinin Ömer bin Abdülaziz’e şu bakışı: 

“Saltanat-ı dünyeviye (devlet yönetimi işleri) aldatıcıdır. … Hilâfet ve saltanata geçen, ya nebî gibi masum olmalı, veyahut Hulefa-i Raşidîn ve Ömer bin Abdülaziz ve Mehdi-i Abbasî gibi harikulâde bir zühd-ü kalbi olmalı ki, aldanmasın.”

Bir tür cumhurbaşkanı durumunda olan Halife Ömer bin Abdülaziz’i (M:680) TDV İslam Ansiklopedisinden tanıyalım: 

***

Yaklaşık yedi yıl süren valiliği sırasında Valilik merkezi Medine’deki ilk icraatı, şehrin on meşhur fakihiyle görüşüp meseleleri kendileriyle istişare ettikten sonra karara bağlayacağını bildirmek oldu. 

Irak Valisi Haccac’ın uygulamalarını sert bir şekilde eleştirmesi 712’de görevinden azliyle neticelendi.

Valilikten alındıktan sonra Dımaşk’a (Şam’a) giden Ömer, zalim valileri eleştirmeyi Halife Velîd’in meclislerinde de sürdürdü. 

Velîd’in ardından halife olan Süleyman, kardeşi Velîd’in kendisini veliahtlıktan azletme teşebbüsüne karşı direnen Ömer’i danışmanları arasına aldı, oğulları ve kardeşleri bulunduğu halde son hastalığı sırasında onu kendisine veliaht tayin etti. 

717 yılında Süleyman’ın ölümü üzerine halife ilân edildi. Bu önemli görevin kendisine bilgisi dışında verildiğini söyleyerek affını istediyse de biat merasimine katılanların ısrarları üzerine görevi kabul etti. 

Halife Ömer saraydaki lüks eşyaları beytülmâle koydurması, köle ve câriyeleri âzat etmesi, halktan biri gibi yaşaması gibi uygulamalarıyla Emevîler’in geleneksel saltanat görüntülerine son verdi. 

İlk dört halifeyi örnek alan bu davranışları sebebiyle Hulefâ-yi Râşidîn’in beşincisi sayılır.

Hangi kabileden olduklarına bakmaksızın dindar ve dürüst yeni memurlar tayin etti. 

Valilerin ticaretle uğraşmasını ve hediye almasını yasakladı. 

Halka mazlumun yanında olduğunu, memurlardan şikâyetçi olanların doğrudan kendisine başvurabileceğini bildirdi. Cuma gününü mezâlim mahkemesi duruşmalarına ayırdı. 

Muaviye tarafından Mervan’a iktâ edilen ve zamanla kendisine miras kalan Fedek arazisini sahipleri olan Ehl-i beyt mensuplarına iade etti. Önceki halifeler tarafından kendisine verilmiş diğer gayr-ı menkulleri ve kıymetli eşyayı beytülmâle devretti. Hanımının mücevherlerini ve evindeki fazla eşyayı da beytülmâle koydurdu. Halifelik görevi karşılığında maaş almayı reddetti. 

Emevî hânedanı mensupları ve diğer devlet adamlarının haksız kazançlarının tesbiti için geniş kapsamlı bir çalışma başlatması ellerindeki malların alınmasına tahammül edemeyen yakınları tarafından tepkiyle karşılandı ve ölümle tehdit edildi. 

Ancak o bu tehditlere aldırmadan bu uygulamayı ısrarla sürdürdü. Onun bu uygulamaya karşı çıkan yakınlarını Medine’ye gidip halifeliği şûra sistemine çevirmekle tehdit ettiği rivayet edilir.

Muâviye devrinden beri devam eden, hutbelerde Hz. Ali’nin lânetlenmesi âdetini kaldırdı; onun evlâdına ve taraftarlarına karşı çok iyi davrandı, ellerinden alınan emlâki geri verdi. 

Fetih hareketlerini yavaşlattı. Barışçı tebliği hızlandırdı. 

Ülkesindeki gayrimüslimlerin ihtidâsı için büyük gayret sarfetti, davet mektupları ve tebliğ heyetleri göndererek onları İslâm’a çağırdı. 

***

Görülüyor ki; halife seçilme biçimi, vazifeyi reddedebilmesi, saltanata karşı çıkan icraatları … sebebiyle Ömer bin Abdülaziz beşinci halife sayılıyor.

Ama asıl sebep kanaatimizce “halifeliği şura sistemine çevirme” fikri. Yani şahıs halifeden heyet halifeye geçiş isteği. 

Hatırlayalım, Bediüzzaman da 1923’te TBMM’deki Beyannamesinde bu isteği güncellemişti.

Bize bu Ömerlerden lâzım…