Ameliyat sonrası balgam söktürücü, özellikle genel anestezi altında yapılan operasyonlardan sonra akciğerlerde biriken yoğun mukusu (balgamı) incelterek dışarı atılmasını kolaylaştırmak için verilir. Bu işlem, solunum yollarını temizleyerek zatürre, göğüs tıkanıklığı ve akciğer enfeksiyonu gibi ciddi komplikasyon risklerini önlemek için yapılır.

Normalinde de vücudda balgam oluşur. Balgamın nedeni, vücudun, akciğerler veya solunum sisteminde bulunan virüs, iltihap gibi organizmalar ya da tahriş edici bir maddeyi temizlemeye çalışmak için mukus üretmesidir. 

Mukus, vücudun solunum, sindirim ve üreme yolları gibi mukoza (sümükdoku) ile kaplı bölgelerinde üretilen, su, tuz ve proteinlerden oluşan yapışkan, jel benzeri koruyucu bir sıvıdır. Mukoza, nemli sümük yapıda olup, ağız içi, mide astarı, bağırsak ve rahim içi gibi yerlerde olup, bağışıklık, koruma, emilim ve salgı görevlerini yapar.

Uzatmayalım, bildiğimiz balgam çok işlere vesile imiş. 

İşte bu balgam efendi, ameliyat sonrası başımın derdi oldu, Ege’de yatarken. Ciğerin açılması için üç toplu üflenecek bir aparat ile sık sık üfleme yaparak ciğerin rahatlayacağını söylediler. İlk zamanları çok da dikkate almıyordum, bir gün en alt sıradaki kaburga kemiğim ağrıdı, hem de hatırı sayılır bir ağrıma idi. Gelen asistanlara sorunca “o topu üfleyin, çıkan balgamı da yutmayın ciğeriniz açılacak, açıldıkça ağrınız azalacak. Açılmayan ciğerin o alt kısmındaki ağrı kaburga kemiklerinde yansıyor, siz öyle hissediyorsunuz”, dediler. Dediklerini yapınca iki gün sürmedi ağrı azaldı ve geçti.  

Bunlarla anlıyorum ki bildiğimiz balgam çok kıymetliymiş, işte bu noktada o balgama; efendi ya da hazret demeyeyim de ne diyeyim?

Sonraki tedavi süresinde balgam çıkarmaya daha hassas ve dikkatli oluyorum ve çıkanı da mümkün olduğu kadar yutmayıp, peçete gibi şeylere tükürüyorum. 

Balgam çıkması için balgam söktürücü veriyorlar. Balgam söktürücü ise önce öksürüğü yükseltiyor, yükselen öksürüğün basıncı ile balgamın koparak çıkması sağlanıyor. Gelin görün ki prostat ameliyatım sonrası takılan sondanın hemen yanından her kuvvetli öksürdüğümde idrar kaçıyor, torbaya değil, iç çamaşırı batırıyor. Batmasını anlıyorum ama o kuvvetli öksürük nöbeti geldiğinde nefes almamı zorluyor, başımı ağrıtıyor ve çevreye gürültü kirliliğine sebep oluyor. Bunlara sabredeyim diyorum ama bir yere kadar. 

Balgam söktürücü hatırası

Bir gece saat dört gibi alacakaranlıkta hemşire geldi, elinde serum torbasını gördüm nedir diye sorduğumda söktürücü deyince ben artık patladım, asla istemiyorum, dedim. Kadıncağız, şaşırdı elindekileri yan tarafındaki masaya atarcasına bırakıp hışımla gitti. Birazdan asistan doktor geldi ve bana söylenmeye başladı:

-Mehmet amca, hemşireye niçin kızdınız? O size idrar söktürücü serumu takmaya gelmiş, siz istememişiniz, deyince ben şaşırdım.

-Kıymetli doktorum uyku sersemliğiyle o söktürücü kelimesini balgam söktürücü olarak anladım onun için sert bir şekilde istemem dedim, kusura bakmasın ben yanlış anlamışım, dedim. Başka bir hemşire geldi ve idrar söktürücü serumu taktı. Daha sonraki zamanlarda o hemşireyi gördükçe gönlünü almaya çalıştım ve helalleştik.

Gördünüz mü balgam efendinin, benim tepki dünyamda sebep olduğu ahvalimi?