Aslen Urfa Viranşehirli olmam hasebiyle, Mardin’e giderken yol üstünde olan Viranşehir’e de uğradık ve amcam, yılların Yeni Asya emektarı, Can Kardeş Kırtasiye sahibi Nusret Gönüllü’ye uğradık. Sağ olsun bizlere çok güzel ikramlarda bulundu. Bu vesileyle ona selamlarımı iletiyorum.

Mardin’e doğru yola devam ederken önce Kızıltepe ilçesinden geçtik. Mardin’e yaklaştığımızda bizi tarihî Mardin Kalesi karşıladı. Kalenin tarihi MS 330’lu yıllara dayanıyormuş. Pers, Roma, Sümer, Babil, Asur, Emevîler, Abbasîler, Selçuklular, Artuklular, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safavîler ve tâ Osmanlılara kadar birçok uygarlık bu kaleyi kullanmış1 ve Timur’un bile tam olarak ele geçiremediği bir kaleymiş Mardin Kalesi. 2

Mardin’e mozaik şehir deniyor. Türkçe, Kürtçe, Arapça ve Süryanicenin konuşulması ve farklı ırkların bir arada huzurla yaşadığı bir şehir olması bunun bir sebebi olabilir. 3

Mardin’e varınca önce Artuklular döneminde inşa edilmeye başlanan Kasımiye Medresesi’ni ziyaret ettik. 4 Zamanının bir eğitim merkezi olan bu yapıdaki odalarda çeşitli sergiler, tarihin en büyük mühendislerinden kabul edilen El-Cezerî'nin icatları yer almakta.

Kasımiye Medresesi

Ayrıca medresede insan ömrünü temsil eden bir çeşme yer almakta: “Medresenin kuzeyinde bulunan çeşme insan hayatındaki evreler düşünülerek tasarlanmış. Akan su önce kare bir alana akarken çocukluk devrini yansıtıyor. Ardından uzun, ince ve eğimli olan su yolu ise hızlı akıntıdan dolayı gençliği temsil ediyor. Daha sonra yaşlılık ve ölümle devam eden su yolu geniş olan ve mahşer alanını andıran bir havuzda toplanıyor.” 5

Kasımiye Medresesi’nden sonra eski Mardin’e çıktık. Eski Mardin’in girişine arabayı park edip boylu boyunca yürümek Mardin gezisi için olmazsa olmazı. Mardin’in bir avantajı, tarihî yapıların yürüme mesafesinde birbirine yakın olması. 

Mardin’in o eski yapılarını görmek insanın ruhunu açıyor gerçekten. Hele ki İstanbul gibi çok katlı apartmanlar ve rezidansların boğucu havasından sonra burası ilaç gibiydi. Gayet mütevazı duran, sarı kalker taşlarından yapılmış evlerin arasından geçtik ve öğle namazı için Şeyh Çabuk Camii’ne vardık. 

Peygamberimiz’in (asm) habercisi olan Sahabe efendimiz Abdullah Bin Enes El Cüheynî’nin kabri bu camiide yer alıyor. Ona bir Fatiha okuyup Mardin Ulu Camii’ne doğru devam ettik. 

Ulu Camii’de ise Üstad Bediüzzaman’ın camiinin minaresinin şerefesinde korkusuzca yürüdüğü hatırayı yâd ettik. O hatıra şöyle anlatılıyor: “Molla Said-i Meşhur, 1895 yılında Mardin’e gelir. Henüz bıyığı bile terlememiş bir delikanlı olmasına rağmen yaşadığı hadiseler bölge hududunu çoktan aşmıştır. Kendisine çocuk nazarı ile bakan âlimleri medreselerde yapılan münazaralarda ilzam etmiştir. Bazı mollalar hasmâne bir tavır takınınca Ulu Cami minaresinin şerefesine çıkarak cesaret gösterisi ile cevap verir.” 6

Son durağımız ise Zinciriye Medresesi’ydi. Artuklu Sultanı Melik İsa tarafından yaptırılan medrese, şehrin en yüksek noktalarından birinde yer alıyor 7 Oradan şehrin manzarası ise bir başka güzeldi. 

Urfa’ya dönmeden önce hediyelik meşhur badem şekeri ve hurmalı Süryanî çöreği/Mardin çöreğinden almadan edemedik. Bu güzel Mardin gezimizden oldukça memnun kaldık ve zihinlere yeni hatıralar bıraktık.

Dipnotlar:

1- https://www.karacangrupinsaat.com/mardin-kalesi

2- https://www.youtube.com/watch?v=_TMEtm3n7Sw

3- https://www.yeniasya.com.tr/m-said-zeki/mardin-i-gezmeye-bir-gun-yetmez_480571

4- https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/kasimiye-medresesi

5- https://www.yeniasya.com.tr/kultur-sanat/7-asirlik-medrese-kasimiye_439186

6- https://www.yeniasya.com.tr/2008/03/26/haber/h19.htm

7- https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/zinciriye-sa-bey-medresesi