Erdoğan’ın bir konuşmasında dile getirdiği ama üst yargı bürokrasisinin ciddiye almadığı anlaşılan “ihanet, ticaret, ibadet tabakaları” tasnifi çok faydalı ve yeterli bir tasnif değil. Zira ibadet tabakasından denilebilecek çok sayıda kişi ceza aldığı gibi, ticaret ve hatta ihanet tabakası denilen tabakadan çok sayıda kişinin de beraat ettiği biliniyor.

Bizce bu davalar açısından bu grubun en doğru yapılandırma biçimi dikeyden yapılacak bir tasnif idi: Yani orduda, yargıda, emniyette vs.de Gülen’den başlayıp aşağı doğru inen “mahrem imamlar” eliyle yürüyen gizlilik esaslı yapı ve mensupları ile yine Gülen’den başlayıp inen ve okulculuk, yardım toplama-dağıtma, gazetecilik, dernekçilik vs. yapan yani sivil toplum faaliyeti yürüten yapının mensupları ayrılmalıydı. (Bu ayrım açısından ByLock kullanıp kullanmamak kanaatimizce önemli bir delil değil. Zira önemli olan ByLock’taki yazışmaların suç işlendiğini gösterip göstermediği.).  

15 Temmuz’dan önce başlayan ve sonrasında netleşen FETÖ/PYD adlandırılması yönünden bakıldığında bilhassa bizim yaptığımız bu dikey tasnifte mahrem imamları eliyle yürüyen faaliyetlerin aslında bir tür “paralel devlet yapılanması”nı oluşturabileceği düşünülebilir. Dolayısıyla bu yapı açısından PYD adı ve kısaltması uygun görülebilir. 

Ancak bu dikey tasnifte “gönüllüler hareketi” olarak görünen kısımda yer alan insanların faaliyetlerine bir terör örgütü faaliyeti adı vermek hiçbir şekilde mümkün değildi. 

Oysa 15 Temmuz sonrasında bu iki grup birleştirildi ve hepsine birlikte FETÖ (Fethullahçı Terör Örgütü) adı verildi. 

Erdoğan’ın 2017’de partisinin Grup Toplantısında söylediği “Akıllı olanlar Türkiye’yi terk etti gitti, aklı yetmeyenler burada tuzağa düştü.” sözü de bu meyanda hafızalarda. 

Özetle, “cemaat eşittir terör örgütü” yaklaşımı üst yargı bürokrasisi eliyle yargı kararlarına yerleştirilmiş bilinçli hatalı bir yaklaşım. Bu durum 15 Temmuz yargılamalarının en önemli problemlerinden biri.

Şu da var: 15 Temmuz yargılamalarında ilk aylarda ve ilk yıllarda ortaya atılan çok sayıda bilginin, kamuoyu oluşturmaya yönelik bilinçli yalan olduğu da zamanla ortaya çıktı. 

Mesela kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’nden ÖSYM’ye kopya hattı çekildiği iddiası o dönemde basın eliyle günlerce servis edilmişti. Böylece “bunlar kurdukları üniversite üzerinden kopya düzeni kurmuşlar” imajı oluşturulmuş, bu durum bir suçlama ve korkutma aracı olarak kullanılmıştı. Ancak sonradan bu iddianın üzerine gidilmiş değil. 

Yine o günlerde en ciddî delil olarak gösterilen “işaretli 1 dolarlar” meselesi sonradan hiçbir mahkeme kararında mahkûmiyete gerekçe olarak görülmediği gibi izahı da yapılmadı.

Bu ve benzeri planlı örnekler dahi bu yargılamaların yaygın ve uzun süreli adaletsizliklere sebep olduğunu gösteriyor. 

Kitlesel adaletsizlikler konusu ceza hukukçularınca da sürekli biçimde dile getiriliyor. 

Bunlardan biri ve en önemlisi, Belediye Başkanlığından bu yana Erdoğan’ın ve sonra AKP’nin hukuk danışmanlığını da yapmış olan TÜBA Üyesi, eski YÖK Üyesi ve Başkan Vekili ve daha da önemlisi yürürlükteki ceza hukuku sisteminin baş mimarlarından, Ankara Hacı Bayram Veli (Eski Gazi) Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi ve “Suç Örgütleri” kitabının yazarı akademisyen Prof. Dr. İzzet Özgenç. İsimler çoğaltılabilir.

Sonuç olarak bu yargılamalar açısından da hukuka ve sulhe dönülmesi şart. Siyasî irade dilerse PKK ile ilgili gelişmeleri bu konuda da hayra vesile edebilir.