Bizim ufkumuz zaten açık olduğu için şaşırmadık, sadece üzüldük. Birçok yönden…

Önce prensipler:

1. Sivil toplumsal yapılar, bütün türleriyle, insan sosyalleşmesinin asıl mekanizmalarıdır. 

2. Devlet her şeyin sahibi ya da patronu değildir. Olamaz. 

3. Devleti, hele bu çağda, gereğinden fazla büyütmenin risklerini, bütün insanlık, bütün ihtilallerle ve iki büyük dünya savaşıyla yakından tecrübe etti. Tekrara gerek yok. Uyanık olmak lazım. 

4. Devlet demek denetim demektir. Devlete düşen, öncelikle, vatandaş tarafından kendisine duyulan kamu güvenini korumak ve bunun gereğini yapmaktır. 

5. Kendilerini beğenenler akşam yastığa kafalarını koyduklarında kendi kendilerini çek edip denetlemez.  Kendi kendisini denetlemeyen devlet yöneticisi ne halkın ne de yargının yapacağı denetimi istemez. Bu bir tıynet ve tabiat meselesi. 

6. Kendilerini beğenenlerin devleti denetimi rafa kaldırır. Hem kendi içindeki denetimi ve hem de kamu güveni için gerekli olan denetimleri.

7. “Devlet her şeydir” ve “devlet benim/ben devletim” diyen, aslında “ben her şeyim” demiş olur. Bunun bir adım ötesi Kârunlaşmak ve Firavunlaşmaktır. Bu tür adamlar “kendi devletini” kutsayıp “tanrı devleti” ilan eder ve dolayısıyla kendisini de tanrılaştırmaya kalkmış olur. Herkes bilir ki burnu kalkanın düşüşü şiddetli olur. 

8. Devlet, her şeyden önce, denetim için sistem kurmaktır, var olanı güncellemektir. 

Şimdi, bu prensiplerle tabloyu önümüze koyup düşünelim: 

“Yardım toplamak” yani kamuya açık yardım daveti ile “yardım kabul etmek” arasındaki farkı bile netleştirmiş olmayan bir Yardım Toplama Kanunu ile yürüyen (aslında yürümeyen, sürünen) bir yardımseverlik sistemimiz var. 

Sivil toplum örgütleri için bir “kamuya açıklama platformu” yok. Asıl vazifeli İçişleri Bakanlığı ama o da bakıyor yani seyirci.

Kamuya yararlı derneklerin bile denetim raporları ortada yok. 

Devleti elde tutanlar sivil toplumu ve sivil toplum kuruluşlarını siyasetin emrine vermeyi bir maharet ve başarı sayıyor. 

“Mış gibi” yapmak kaide haline gelmiş. 

Mesela Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının sayfasındaki 31.05.2023 tarihli habere göre, Recep Tayyip Erdoğan Vakfı adında bir vakıf kuruluyor. Yönetim kurulunda Necmeddin Bilal Erdoğan, Vedat Demiröz, Mehmet Tevfik Göksu, Esra Albayrak, Sümeyye Erdoğan Bayraktar, Hüseyin Aydın, Ahmet Özel, Nuri Aksu var.

Ama vakfın kuruluştaki mal varlığı 120 bin lira. Evet, yanlışlık yok. Sadece 120.000.TL. 

Bu parayla vakıf kurulamayacağını bilmek için Hukuk Fakültesi ikinci sınıfa geçmiş olmak yetiyor. Ama bir hâkim bu kuruluşun kararını verebiliyor!

Böyle bir ortamda, üstelik yargı erkine güven de diplerdeyse, hangi konuda kimin söylediğinin doğru olduğuna nasıl inanacağız? 

Kimseye ve hiçbir kuruma güvenemeyeceğimiz bir toplumda, tabiatı gereği güvene dayanması gereken beşerî ilişkileri nasıl ayakta tutacağız? Kurşun asker biriktiren kamplaşmayı ve negatif enerji biriktiren kutuplaşmayı nasıl önleyeceğiz?  

Ey devlet yöneticileri, ey siyasetçiler, bu gidişi görünüz. 

Alınacak ders ve tedbir belli.

Önce kuvvetler ayrılığını yeniden tesis etmek ve yargı bağımsızlığını ve hâkim tarafsızlığını sağlamak şart. 

Ama korkarız ki iktidardakiler gidişattan memnun. Zira sivil toplum kuruluşları güven kaybettikçe kendi iktidarları pekişiyor. Elbette güvenden dolayı değil, ellerindeki kamusal güçten dolayı. 

Ama bu bir vebaldir. Bizden söylemesi.