Köprü Dergisi'nin internet sitesini incelemek için tıklayınız

YENİ ASYA - EKREM DONBALOĞLU

Son yıllarda tüm dünyayı derinden sarsan, insanlığın insanlığını sorguladığı gelişmeler yaşandı. Uluslararası hukukun alenen çiğnendiği, ülkelerin güvenliğini ve haklarını korumakla yükümlü BM gibi kuruluşların varlık sebebini neredeyse tamamen yitirdiği; insan hakları, adalet, hürriyet, ahlak, vicdan ve fazilet gibi değerlerin güçlünün hukuk anlayışı karşısında değersizleştiği, güçlünün haklılaştırıldığı, ifsat edici küresel cereyanların tasallutuyla ve fıtratı bozan yaklaşımlarla insanlığın yeniden şekillendirildiği bir dünyanın mahkumu olmaya zorlanan insanlık, vicdanını ve insanlığını hatırlayarak dünyanın bir çok yerinde adeta bir direniş başlattı.  Bu direniş, soykırım dahil bir çok suçu tüm dünyanın gözü önünde işleyen, hukuku kendi amaçları doğrultusunda meşrulaştırma aracı olarak kullanan, dünyayı kendi çıkarları doğrultusuna yönetme iddiasını taşıyan güçlü devletlere karşıydı. 

Son dönemde dünya; insan haklarını, adaleti, vicdan ve ahlakı dünyanın çeşitli yerlerinde, toplandıkları meydanlarda haykıran milyonlarla yeniden tanıştı. İnsanlık Amerika’nın uluslararası hukuk dahil hiçbir insani ve vicdani teamüle uymayan fiillerine yükselen itirazlarına  şahit oldu. İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği katliamlar vicdanları harekete geçirdi ve İsrail’in devlet terörizmiyle masum insanları kasten yaralama ve öldürme, Filistin halkı üzerinde biyolojik silâhları deneme, onları göçe zorlama, mülklerine el koyma, çocuk kaçırma... gibi insanlık dışı uygulamalarına tüm dünyadan nefret çığlıkları yükseldi ve bu çığlıklar adeta yeni bir çağın kapısını araladı. 

Şimdi, insanlığın cevaplaması gereken temel soru şu: Dünya insanlığın geleceğini kaosa mahkum eden anlayışlara boyun mu eğecek; yoksa bunları reddederek, varlığını anlamlı kılacak, adalet, eşitlik, hürriyet, hak ve hukuk gibi temel değerlerle dünyayı ve insanlığı yeniden inşa edecek bir geleceği mi seçecek?

Köprü’nün yeni sayısı tam da bu tartışmalar üzerinden şekilleniyor ve bu bağlamda son gelişmeler ışığında “insaniyet-i kübra olan İslâmiyet’in” ırk, dil ve ülke ayrımı yapmaksızın hisli vicdanlarda nasıl makes bulduğunu, insan haklarını ve insan onurunu koruyan daha yaşanabilir, adil ve huzurlu bir dünyaya nasıl kavuşacağımızın ana parametrelerini uzman isimlerle ortaya koyuyor. 

Bediüzzaman’ın “vicdan-ı umumi” olarak ifade ettiği “küresel vicdan” kavramını ele alış şekli, “cemiyet ve komitecilik”le mayalanmış bir şahs-ı manevinin vicdan-ı umumîyi ve kalb-i küllî’yi bozduğunu belirtmesi ve bunlarla ancak sivil toplumu ifade eden cemaat manasındaki yapılarla mücadele edilebileceğine dikkat çekmesi, çağını aşan bir yaklaşım olarak dergide yerini alıyor. Bununla birlikte, vicdanı “şuurlu bir fıtrat” olarak tanımlayan Bediüzzaman’ın “nokta-i istimdat” olarak sık sık vicdanı önermesi ve bunun umumî yansımalarına dikkat çekmesi; her şeye rağmen değerlerin yitip gitmeyeceğine, adalet, eşitlik, paylaşma, dayanışma gibi insanlığı ifade eden değerlerin küresel vicdan adı altında kıtalar arasına yayılacağına ve korunacağına dair inancı da beraberinde getiriyor.  

Diğer bir önemli husus da, Bediüzzaman’ın “insaniyet” kavramına yüklediği anlamlar çerçevesinde kendini gösteriyor. Bediüzzaman’ın istibdadı insaniyetin mahisi olarak tanımlaması, baskıcı ve otoriter yapıların tüm insani değerleri yok ettiğini vurgulaması, yüksek ahlaki değerlere sahip bir toplum idealine ulaşmak için “hürriyet” kavramına biricik önem atfetmesi, adeta geleceğin insanlığına yol gösteriyor. Nasıl mı? Köprü’de buluşalım.