Bu hikmetli ifade; bir yöneticinin, liderin veya yetki sahibi bir kimsenin hem kamusal alandaki görev bilincini hem de özel hayatındaki ahlâkî duruşunu muazzam bir teraziye koyar. Bu ölçü, asırlar öncesinden Kur’ân-ı Kerîm’in adalet ve idare anlayışıyla ve Peygamber Efendimizin (asm) Sünnet-i Seniyesiyle birebir örtüşen cihanşümul bir yönetim ahlâkıdır.

Günümüz dünyasında makam hırsının, ego savaşlarının ve liderlik krizlerinin tavan yaptığı bir dönemde, bu sözün manasına her zamankinden çok daha fazla ihtiyaç vardır. İslâm literatüründe “ulü’l-emir”, toplumun işlerini yürüten, idare eden ve sorumluluk taşıyan yetkili kimseler anlamına gelir. Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şerifler, bu makamın bir imtiyaz değil, ağır bir emanet ve hizmet vesilesi olduğunu hatırlatır. Bir idarecinin görevinin icap ettiği sorumluluk gereği makamında ciddiyet sahibi olması, o makamın vakarını koruması; adaletin tesisi, devletin haysiyeti ve nizamın sağlanması için elzemdir. Buradaki ciddiyet kibir değil, işine duyulan saygı ve sorumluluk bilincidir. Eğer bir idareci, makamında alçakgönüllülük ve tevazu kisvesi altında bir otorite boşluğu oluşturursa, bu durum zafiyete ve hakların çiğnenmesine yol açabilir. Dolayısıyla makamda vakur olmak, o makamın şanındandır.

Buna mukabil, insan yetki cüppesini çıkardığı, evine ve ailesinin arasına döndüğü an iş değişir. Peygamber Efendimiz (asm) devlet başkanı ve komutan olmasına rağmen evinde ailesinin işlerine yardım eder, ayakkabısını onarır, söküğünü dikerdi. İdareci, evine gittiğinde hâlâ makam odasındaki o resmi ve resmî ciddiyeti sürdürürse bu kibir olur; ev halkına karşı alçakgönüllü, yumuşak huylu ve mütevazı olması ise erdemin ta kendisidir.

Bugün modern dünyada karşılaştığımız en büyük açmazlardan biri, rollerin birbirine karışmasıdır. Kimi idareciler veya yetki sahipleri, taşıdıkları makamın gücünü evlerine ve sosyal çevrelerine taşıyarak en yakınlarına karşı dahi tepeden bakan birer kibir abidesine dönüşürler. Oysa evin içinde sergilenen ciddiyet kibirdir, soğukluktur ve aile bağlarını zedeler. Diğer taraftan, bazı yöneticiler de kamusal alandaki iş ciddiyetini ve idarî disiplini terk ederek laçka bir tavır sergilerler. Makamın gerektirdiği vakarı samimiyet kılıfıyla laçkalaştırdıklarında ise ortaya liyakatsizlik çıkar. Oysa hakikî bir lider; makamında ciddiyeti ve devlet vakarını kuşanarak işini en iyi şekilde yapmalı, evine ve sıradan hayatına döndüğünde ise o resmiyeti kapıda bırakıp mütevazı ve samimî bir insan olabilmelidir.

Netice itibarıyla makamlar geçici, ahlâkî duruş ise bâkîdir. Hakikî bir şahsiyet, nerede vakur nerede mütevazı olunacağını bilmekle mümkündür.

Dipnot:

1- ESDE, Sünuhat, s. 335.