Suudi Arabistan merkezli el Arabiya Kanalının basına sızdırdığı maddelere baktığımızda, dikkat çekici maddeler söz konusu. En dikkat çeken madde, ABD’nin 300 milyar dolarlık İran’ı yeniden imar etme planı için taahhüt ettiği söylenen para, bu bilgi ABD tarafından henüz teyit edilmiş değil. Anlaşmaya göre ilk aşamada ABD Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kaldıracak, aynı zamanda gelecekte de böyle bir ablukayı yeniden ortaya koymayacağına dair söz vermesi maddeler arasında. Ayrıca ABD’nin en kısa sürede bölgedeki tüm güçlerini geri çekmesinin planlanması var. 

Hürmüz’den güvenli ve serbest şekilde geçişlerin tekrar başlaması mutabakatın bir diğer önemli başlıklarından. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ile birlikte petrol ihracatının başlayacak olması da çok kıymetli.

Bir diğer madde ise, İran’ın nükleer faaliyetlerini mevcut seviyesinde donduracağına dair söz vermesi. İran sonraki süreçte nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhütte bulunması ile birlikte ellerinde bulunan 470 kilo zenginleştirmiş uranyumun ne olacağı noktasında açıklamada ise flu alanlar görünmekte. Zenginleştirilmiş uranyumu almak ABD’nin önemli isteklerinden biri idi. Bu konudaki gelişmeler hâlâ saklı duruyor. İran’ın nükleer başlıklı balistik füze yapma noktasında da geri adım attığı söyleniyor.

İran’ın ateşkeste öne sürdüğü ve vazgeçemediği uluslararası camiada pozitif etki oluşturma açısından önemli olan, Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların kalıcı olarak sona erdirme isteği. Bu istek İran’ın vekil yönetimleri de düşündüğünün ifadesi olarak kayıtlara geçecek.

İran’ın bir diğer kazancı yıllardır ABD tarafından uygulanan yaptırım ve ambargoların kısmî olarak kaldırılacak olması. Bu da ekonomik açıdan ciddi hasar almış İran'ın, yaptırımların kaldırılmasıyla birlikte Katar, AB ve ABD'de dondurulan mal varlıklarına yeniden erişebilmesi demek.

İlk etapta 20 milyar doların serbest bırakılacağı sonrasında ise kalan varlıkların serbest olacağı biliniyor. Varlıkların kullanıma açılması ile birlikte ekonomik olarak İran’ın ferahlayacağını söylemek mümkün. Savaşın getirdiği ağır sonuçlar, yaptırımlar, abluka, petrolün satışının yapılamaması gibi ağır durumlardan İran’ın bir yerde çıkışını başlatacak. 

ABD’nin yaptırımlarından bunalmış olan bankacılık, sigortacılık, nakliye, ulaşım ve üretim sistemlerinin ekonomiye yansımaları da ciddi manada değişiklik gösterecek. İran’ın boğazdan geçen petrol tankerlerinden ücret alma talebinin şimdilik askıya alındığını söyleyebiliriz. Bu mutabakatın bölge ülkelerine ve İran’a yansımaları pozitif yönde olacaktır. 

Bu savaştan kazançlı şekilde çıktığı düşünülen İran’ın içerdeki rejime ait dinamiklerinin daha çok güçlendiğini söylemek ve molla rejiminin daha da derinlere indiğini, bunun yanında muhalefetin ise çok daha zayıf bir yapıya dönüştüğünü söylemek mümkün. Dolayısıyla bu mutabakatla, İran’da Humeyni’nin temellerini attığı rejim, Mücteba Hamaney ile birlikte savaş öncesinden daha güçlü bir konuma gelmiş durumda.

Daha önceki yazılarımızda ifade ettiğimiz gibi, İran’ın bölgede ABD’nin (deep state/derin devlet) desteği ile ayakta kalmasına ve sürece katkı sağlamasına yabancı değiliz. İran düşük profille girdiği savaştan yüksek profille çıkmayı, bölgede güçlü bir yapıya dönüşmeyi kendince sağlamış durumda.