Türkiye’nin “küresel aktör” olma yolunda mesafe katetmek için çaba sarf ettiği artık tescillenmiş durumda. Bununla birlikte ABD-İran savaşında görüldü ki, İran da ciddi manada küresel bir aktör olduğunu ortaya koydu.

Türkiye’nin jeopolitik, tarihî ve konjonktürel yapısı sebebiyle NATO Zirvesi’ne Ankara’da ev sahipliği yapması, kendi adına büyük bir çıkış olarak algılanıyor. Asya ile Avrupa arasında köprü konumunda olması, ticaret yollarının kesişme noktasında bulunması ve hızla yükselen savunma sanayii şirketleriyle önemli bir konuma geldi. Bu gelişmelerin giderek daha fazla fark edilmesi de Türkiye’nin NATO bünyesindeki önemini artırıyor. Savunma sanayii, insansız hava araçları, uzun menzilli balistik füzeler ve 5. nesil yapay zekâ destekli hava araçlarının üretim bantlarından çıkarılarak görücüye çıkarılması, NATO içinde dikkatleri Türkiye üzerine çekmiş durumda.

ABD, NATO'nun savunma harcamalarının dengelenmesine yönelik çıkışlarının ardından, güçlü bir güvenlik mimarisi isteniyorsa GSMH’den ayrılan payın artırılması gerektiğinin altını çiziyor. Daha önce yüzde 2 olan savunma harcaması hedefinin yüzde 5’e çıkarılması gündemde. NATO Zirvesi’nin en önemli başlıklarından biri de bu. Bu gelişme, AB içinde farklı görüşlerin ortaya çıkmasına ve farklı yaklaşımların derinleşmesine yol açmış durumda. Bunun yanında, NATO’nun güneydoğu kanadının vazgeçilmez unsuru ve NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye’ye, AB içinde ayrıcalıklı bir statü için yeşil ışık yakılabilir mi? Yıllardır AB’ye üye olabilmek için sıra bekleyen Ankara’nın artık bu bekleyişten sıkıldığına dair açıklamalar gündemde. AB kriterlerini öncelikle kendi halkı için isteyen bir yapıya hızla dönüşmek de çok güzel olurdu. Beklentimiz bu yönde. Resmî ideolojinin etkisi ancak bu şekilde daha doğru bir zemine oturtulabilir.

AB, Rusya gerçeğiyle yüzleşirken Türkiye ile savunma alanında ortak bir güvenlik şemsiyesi oluşturma çabalarını da gündemine taşıyabilir. Özellikle Almanya, İspanya, İtalya ve Fransa, Rusya’nın tehdit unsuru olmaması yönünde NATO Zirvesi’nde böyle bir gündemi masaya getirebilir. Bu konu hem AB hem de diğer üye ülkeler açısından önem arz ediyor. Türkiye’nin AB’nin savunmasına katkı sağlayabilecek bir yapıya dönüşmesi, aslında NATO’nun da işini kolaylaştıracaktır. Dış politikada proaktif bir çizgi izleyen Türkiye; Rusya ve Çin ile ikili ilişkilerde, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi oluşumlarda, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve İran’la yürüttüğü diyaloglarda etkin bir tavır sergiliyor. Ayrıca Afrika kıtasında sömürgeci devletlerin etkisinin azaldığı bir süreçte, Türkiye’nin bölgede artan etkinliği de dikkat çekiyor. Bundan sonra arabuluculuk konusunda NATO, Türkiye’ye farklı bir rol yükleyebilir.

ABD’nin AB topraklarındaki askerî varlığını azaltma talebi, Trump’ın başkanlık döneminde daha fazla önem kazandı. Bu tavır, AB ülkelerinde endişeye yol açmış durumda. Bu da Ankara’daki NATO Zirvesi’nin önemini bir kat daha artırıyor. Avrupa’nın güvenliğini sağlayan Amerika’nın askerlerini geri çekme söylemiyle eş zamanlı olarak, Türkiye’nin savunma sanayiindeki öncü rolüyle daha fazla ön plana çıkabileceği de yine zirvede ele alınacaktır.

Trump’ın, İran’la yaşanan savaş sırasında İtalya, Fransa, İspanya, Almanya ve AB üyesi olmayan İngiltere’nin ABD’yi yalnız bıraktıkları, hava sahalarını kapattıkları yönündeki söylemleri de NATO toplantısı kulislerinde yankı bulacaktır.

Tüm bu gelişmeler ışığında NATO Zirvesi yapılacak ve sonuç bildirgesi açıklanacak. Bekleyelim…