Görünen o ki savaşların seyri değişiyor, İHA, İDA ve SİHA’lar ile birlikte 6. Nesil yapay zeka destekli insansız savaş uçakları artık baş roldeler. ABD’de F-35’ler, Türkiye’de Kaan, Çin’de Chengdu J-20, Fransa ve Almanya’nın ortaklaşa üretmeye çalıştıkları FCAS (Future Combat Air System) şimdilerde revaçta. Rusya’nın an itibari ile bu gelişmelerden uzak kaldığı anlaşılıyor. Hâlâ 5. nesil Su-57 uçaklarının üretimi söz konusu. 

Dron teknolojisi olarak bilinen ve hayatımıza giren bu savaş aletlerine kim daha fazla sahip çıkar ve manipüle edebilirse savaşta bir adım öne çıkıyor. Özellikle 6. nesil yapay zeka destekli insansız savaş uçakları ise çok daha yeni teknolojiler ile donatılmış durumda. 

Rusya-Ukrayna savaşına baktığımızda, savaşın başından beri çeşitli tip ve etkilere sahip çok sayıda dron yapısında silahlar test edildi. Özellikle silah baronları seri üretime aldıkları pek çok yeni silahları kullanma ve deneme fırsatı buldular. Rusya’nın bu teknolojilere geç kaldığı anlaşılınca, AB destekli Zelensky bu açığı görüp, ülkesi adına sıkça kullanır oldu. G7 ve NATO zirvesi sonrası koşulsuz desteği de arkasına alan Zelensky, gönderilen ve bir yerde teste tabi tutulan bu silahları kullanıma sokmakta hayli maharetli. 

Modern savaş tarihini değiştiren İHA, İDA ve SİHA’lar kısacası “Dron Teknolojisi”  olarak ta bilinen bu silahlar oldukça etkililer. Bunlar cephenin binlerce kilometre ötesine sinsice girip, tahribatını yaparak ya geri dönüyor ya da yok olup gidiyor. Bunun son dönemde örneklerini Rusya-Ukrayna savaşında görüyoruz.

Barış masasına oturmakta nazlanan Rusya’nın kalbine kadar gidip tahribat yapana kadar Rusya bile olayın ne kadar vahim olduğunu anlayamadı. Moskova’nın kalbindeki enerji santraline Ukrayna’nın(AB) dronları geldiler ve tahrip edip döndüler. Rusya yaptığı açıklamada “savunma kalkanlarının” çalıştığından bahsetse de durum Rusya aleyhine işledi. 

Çatışmaların başladığı ilk günden bu yana modern savaşa ilişkin bilinen ezberler bozulmuş durumda. İlk etapta kara birliklerinde kullanılması, sonrasında deniz ortamına taşınması planlanmış durumda. İDA; İnsansız deniz araçları, özellikle Karadeniz’de konuşlu Rus donanmasına ait unsurlara ağır kayıplar verdirdiler. Uzun menzilli İHA ve İDA ların devreye girmesiyle birlikte savaş cephe hattının yüzlerce kilometre gerisine taşınır oldu. 

Zelensky Hazar denizinde İran’a ait gemilere vurabilecek kapasitede drona sahip. Bu önemli bir gelişme. Özellikle karada İHA sistemlerinin denizlerde İDA sistemlerinin oluşturduğu tehdidin giderek artması, özellikle Rus donanmasının üslerinde çeşitli yeni savunma önlemleri almasına yol açmış durumda. Bunun son örneklerinden biri, Ukrayna cephe hattının binlerce kilometre gerisinde, Pasifik Okyanusu kıyılarında uydu görüntülerinde saklı. Görüntülerde Rus donanması ait kritik ve stratejik bazı sistemlerin, İHA ve İDA’lardan koruma adına özel önlemler aldığının ortaya çıkması. 

The War Zone internet sitesindeki yeni düşen habere göre uydu görüntülerinde, Rusya’nın Pasifik kıyılarında bulunan stratejik Nükleer Denizaltı Üssü'nde hareketliliğin olduğundan bahsediliyor. Rus donanmasının nükleer balistik füze başlığı taşıyan denizaltılarının bulunduğu bu limanı elinizdeki dronlarla vurabilirsiniz, uzaklık ve mesafe artık sorun değil. Gelecekte savaşlara hazırlık, envanterinizde bulunan İHA, SİHA ve İDA gibi silahların sayısı adetince ayarlanır olacak.