Trump dünya liderleriyle yakın temaslar sonucunda bilgi birikimini belki de Şi ile paylaşma gereği duyabilir.

Çin Devlet Başkanı Şi ve eşi, Maryland eyaletindeki Andrews Hava Üssü'nde ABD Başkanı Donald Trump tarafından karşılandı. Görünen o ki iki ülkenin verdikleri mesajlarda, dünyayı belli sarmalın içine çekerek resmin büyük parçasının görülmesine perde indiriyorlar. Her iki devlet de süper güce odaklanmış şekilde anlaşma zemini arıyorlar. Şi’nin ABD’ye vardığında yaptığı yazılı açıklamada, Çin ve ABD'nin rakip değil, ortak olması gerektiğini savunması, beklenen gerçek yalın açıklamaydı.

"Çin halkının büyük dirilişi" ile "Amerika'yı yeniden büyük yapma" isteklerinin dünyaya fayda sağlayabileceği vurgusu, Çin’in yeni taktiksel gelişmesi olarak algılanabilir. ABD ile işbirliğinin artırılması, stratejik istikrarı güçlendirme yönünde adım atılmasını sağlayabilir. İki süper gücün dünya genelini yapay gündemlerle meşgul ederken, arka planda kendilerini ortak noktaya taşıdıklarını bu toplantıda görebilirsiniz. ABD’nin Çin mallarına ek vergileri, tarifeler, İran savaşı, yapay zekâ güvenliği, NTE, teknolojik bilgi alışverişi, kısıtlamalar, Hürmüz ve Babülmendep boğaz geçişleri masadaki konular.

İran’ın vekil kuvvetleri Husilerin Babülmendep'ten İsrail ve ABD bandıralı gemiler dışındaki geçişleri bloke etmelerini Umman’ın başkenti Maskat’taki ABD büyükelçiliğinde yapılan toplantıda alınan karar olarak hatırlayın. Çin bandıralı gemiler de bir süre Hürmüz'den İran’ın hoşgörüsü ile geçebiliyordu.

Çin’in gelmiş olduğu teknolojik başarısının altında, Batı’dan ve ABD’den ithal bilgi ve altyapıların olduğu bilinmekte. ABD, Çin’in geldiği bu noktadan rahatsız, kısıtlamalar ve ek vergilerle gelişimin önünü kesmeye çalışsa da, liderlerin, ekonomik ve ticarî anlaşmazlık konularında daha önce vardıkları uzlaşmaların sürdürülebilmesi, istikrarın korunması adına yapılacak gibi görünüyor. Orta Doğu’daki savaş, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Husilerin Babülmendep'e dayanması, enerji arzında yaşanan aksamaları tetiklemiş durumda, küresel ölçekteki enerji güvenliği endişe oluşturacak seviyelerde, iki devlet ortak çözüm üretmek zorunda.

ABD’nin Rusya ve İran’a yönelik yaptırımları bu iki ülkenin Çin ile olan ilişkilerini etkilemekle birlikte ciddi görüş ayrılıklarını tetiklemekte, olayın ekonomik boyutu ise ölçüm dışı, bu da çözüm bekleyen sorunlardan.

“Yapay zekâ güvenliği” zirvenin en önemli gündemi, yapay zekânın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımı, olası tehditlere ilişkin erken uyarı sistemi, “yapay zekâ diyaloğu” gibi konularda iş birliği başlatılması bekleniyor. ABD, yapay zekâ güvenliğine yönelik riskleri kontrol etmek isterken, Çin daha kapsamlı bir “küresel yapay zekâ” yönetimi oluşturulmasını savunuyor, anlaşma bekleniyor.

Çin’in yükselişinin altında yatan teknoloji transferlerinin ABD ve AB menşeli ürünlerden kopyalanarak ya da damıtılarak elde edilmesi de gündemde. Modellerden veri çalınması şeklinde ifade edilen “damıtma yöntemi” açısından ABD’li şirketlerin Trump’a baskı yaparak Çin’i bu yönde uyarması istenmekte. Bilgi hem çok kıymetli ve hem de çok pahalı, Ar-Ge çalışmalarına ayrılan pay her geçen gün artıyor.

İki ülke, ticarî anlaşmazlıkları azaltmaya yönelik adımların atılması, karşılıklı tarifelerin ertelenmesi, nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerinin gevşetilmesi ve bazı ticarî kısıtlamaların ertelenmesi konusunda anlaşmaya varmışlardı, bu zirveden de buna benzer sonuçlar çıkacaktır.