"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Cemiyet-i Ahrar, İttihad-ı Muhammedî ve Nur talebeleri - İttihâd-ı İslâm ve Nur Talebelerinin vazifeleri-4

Ali Demir
01 Ekim 2026, Perşembe
Temmuz 1908 yılında ilan edilen İkinci Meşrutiyet sonrası, o günkü şartlara uygun Hürriyet ortamında Osmanlı idaresinde ilk defa siyasi cemiyet, fırka/parti ve kulüpler kuruldu.

Aynı senenin son baharında yapılan seçimlere iki fırka/parti katılmıştır. Bu fırkalardan biri ilk başlarda ismi “Cemiyet-i Ahrar” (Hürriyetçiler Cemiyeti) adında faaliyet gösterirken, meşrutiyetin ilanından sonra fırka hüviyetini almış ve Osmanlı Ahrar Fırkası (Osmanlı Hürriyetçi-Muhafazakâr-Demokrat Parti) adıyla seçimlere katılmıştır.

Prens Sabahattin’in fikrî önderliğinde kurulan bu parti, Türk siyasî tarihinde “Hürriyetçi” geleneğin ilk temsilcisi olarak kabul edilir. Özetle: Osmanlı Ahrar Fırkası, bugünün siyasî dilinde “Merkez Sağ”ın hürriyetçi kanadı veya doğrudan “Demokrat” akım olarak tanımlanır. Türk siyasetindeki “Demokrat Parti (1946)” geleneğinin de fikrî anlamda (özellikle yerinden yönetim, hür teşebbüs ve hürriyet vurgusuyla) ilk nüvesi sayılır.

Bediüzzaman Hazretleri 1950’li yıllarda yeniden tashih edip gözden geçirdiği Hürriyete Hitap isimli makalesini Divan-ı Harb-i Örfî isimli eserinde neşrederken Osmanlı Ahrar Cemiyetinin yanına Nur Talebeleri tabirini de ilave etmiştir “ ...Yaşasın akıl ve tedbir-i mücessem dindar cemiyet-i ahrar ve Nur Talebeleri!” (ESDE, Hürriyete Hitap, s. 98)

Meşrutiyetin ilan edilmesinden önceki devrede hürriyet mücadelesini takdir ettiği bu cemiyet ile, 1927 tarihinde sürgün edildiği Barla Hayatında kullanmaya başladığı “Nur Talebeleri” nin temel hizmet anlayışlarındaki uyumdan dolayı bu eşleştirmeyi yaptığı düşünülmekte olup, 1946 yılında kurulan Demokrat Partiyi de aynı “Cemiyet-i Ahrar/Ahrar Fırkası” düşüncesinin 35 sene sonraki dirilmesi olarak gördüğünü Üstad Emirdağ Lâhikası’nda beyan etmiş ve siyaseten desteklemiştir.

Emirdağ Lâhikasında yayınlanan bir mektupta, Nurcular’la İttihad-ı Mahammedî irtibatlandırılmış ve bu ittifakın bir çoğunluk teşkil edeceğini ve bu birlikteliğin de Demokratlara bir nokta-i istinad yani bir dayanak noktası olacağı belirtilmiştir: “Hem manen eski İttihad-ı Muhammedî’den (asm) olan yüz binler Nurcular’la, eski zaman gibi farmason ve İttihadçıların mason kısmına karşı ittifakları gibi, şimdi de aynen İttihad-ı İslâm’dan olan Nurcular büyük bir yekün teşkil eder. Demokratlara bir nokta-i istinaddır.” (Emirdağ Lâhikası, s. 352) Yine aynı tarihlerde Emirdağ Lâhikasında neşredilen diğer bir mektupta “...ittihad-ı İslâm’ın Anadolu’da Nurcular –ki eski İttihad-ı Muhammedî’nin halefleri hükmünde-...” (Emirdağ Lahikası, 248. Mektup, s.362) diye tarif edilmektedir. 

“Halep’te İhvan-ı Müslimîn âzâsının bana yazdığı tebriğe mukabil onu ve İhvan-ı Müslimîn’i ruh u canımızla tebrik edip “Binler barekâllah” deriz ki, ittihad-ı İslâm’ın Anadolu’da Nurcular –ki eski İttihad-ı Muhammedî’nin halefleri hükmünde– ve Arabistan’da İhvan-ı Müslimîn ile beraber hakikî kardeş olan Hizbü’l-Kur’ânî ve İttihad-ı İslâm cemiyet-i kudsiyesi dairesinde çok saflardan iki mütevafık ve müterafık saf teşkil etmeleriyle ve Risale-i Nur ile ciddî alâkadar ve bir kısmını Arabîye tercüme edip neşretmek niyetleri, bizleri pek ziyade memnun ve minnettar eyledi. (Emirdağ Lâhikası, s. 362)

1910 yıllarında telif ettiği Münazarat isimli eserini Üçüncü Said döneminde gözden geçirip yayımladığında ilave yazdığı bir haşiyede Üstad Said Nursî: “Kırk beş sene evvel bedevî aşâire olan bu dersler, şimdi Nur’un şakirdlerine de bir ders olabilir diye kalbime ihtar edildi...; tâ Eski Said dahi bir Nurcu olsun, o zamanda münferid kalmasın.” (ESDE, Münazarat, s. 200) 

 —Devam edecek—

Okunma Sayısı: 225
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı