Yaşanılan çağ aynı, hayat şartları aynı, birileri saadet Güneşiyle nurlanır, Ebu Bekir olur, diğeri kararır, Ebu Cehiller olur. Aynı hakikat birinin makamını yükseltir, diğerini aşağı çeker. Hayat da böyle, aynı çağ, aynı hayat şartları, aynı toplum birileri insan suretinde melekler olur, yükselir diğeri insan elbisesi içinde kurda, yılana dönüşür. Öyle ya yılan su içer zehir, arı su içer bal akıtır. İnsan, melek suretini de yılan siretini de iradesiyle tercih eder.

İnsanın hayatta yaşadığı her şeyin bir izi vardır. İnsana, “Hayatın boyunca seni en çok üzen şey ne oldu?”, “Hiç unutamadığın mutluluk kaynağın nedir?”, “Hayatının kırılma noktasında ne var?” diye sorulduğunda, her insan önce biraz duraksar ve sonra derinden bir duygu yoğunluğu yaşar. O anda bir hayat boyu yaşanan hatıralar dökülür gelir gözlerinin önüne. Pişmanlıklar, keşkeler; sevinç halleri sıralanır peş peşe. Olan, olmuştur.

Başa gelen hiçbir şey aslında kötü değildir. Doğru okunursa, sokak başında sana miyavlayan kedinin senin için bir anlamı vardır. Belki de bu sahne hayatının bütününü etkileyecek, bir sıçrama taşı olacak kararlar aldırır sana. Ya da kimileri için o yaşanmışlıklar karadelik olup yutar sahibini.

İnsan yaşlandığı için olgunlaşmaz. Yaşadıklarından ders çıkardığı zaman olgunlaşır. Her yaşanın bir ders tarafı da bir ters tarafı da vardır. Bazen de ters dediğin şey, hakkında hayırlıdır. Bundandır ki, ‘bir musibet bin nasihatten evladır’ denir.

Aynı durum düşünce ve fikir hayatı için de geçerlidir. Fikri olgunlaşma zaman ister, yaşanmışlık ister. Her davanın yükselişi düşüşü vardır. Büyük insanlar büyük engelleri aşma sabrı, azmi göstermiş insanlardır. Büyük davalar sağlam fikir zeminlerine ihtiyaç duvar. Fikri istikametin devamlılığı için de her gün okumalar, tekrarlar, sohbetler birer sinerji oluşumu ve güçlendirmesi yapar. Bakıma alınmayan yapı yıpranır. Fikir de öyle. Zaman hızla değişirken kendini yenilemeyen, güçlendirmeyen fikir eskir. Aynı durum birer şahs-ı manevî olan topluluklar için de geçerlidir. Bakıma alınmayan şahs-ı manevî hastalanır. Şahs-ı manevî şahıslardan teşekkül ettiği için, her bir şahıs diğer şahsı gözetmek durumundadır. Mutat görüşmelerle adeta manevî tedavi gerçekleşir. İnsanlar birbirini görünce, kucaklaşınca kuvvet alıp verir, teselli alır teselli bulur. Sosyal olarak beslenmeyen, boşlukta kalan, yalnızlaşan insan hastalanır. Hasta insanların tedavi görmediği şahs-ı manevî zamanla çöker.

Olgunlaşma öylesine gerçekleşmez. Olgunlaşmanın kişinin kendini tanıma, hatalarını fark etme, sabır geliştirme, kırgınlıkları giderme, muhatabı anlama, sorumluluk alma, çözümler üretme, şükretme, her karşılaşılan durumdan ders çıkarma gibi aşamaları vardır.

İnsan çevresiyle etkileşimdedir. ‘İnsan olma’ yolculuğu sosyal bir çevrede gerçekleşir. Şefkat yüklü bir şahs-ı manevî insanın kendini görebildiği aynası olur. Aşırılıklar törpülenir, noksanlıklar giderilir, insan, insanlaşır.

Olgun insan, olgunlaşmasına yardım edene minnettar olur. İnsan, omzundaki akrebi gösterene, “sana ne benim akrebimden” der mi? Derse bunun adı nedir?

Olgunlaşan armut, güneşin varlığından rahatsız olmaz. Ama güneş varlığı ile çürüyene de, olgunlaşana da yardımcıdır.