Bir pazarlama ve müşteri tutundurma taktiği olarak, satıcı “Biz, bizden aldığınız ve beğenmeyip iade etmek istediğiniz malımız geri alır, paranızı iade ederiz” diyebilir. Bunu taahhüt etmişse elbette alıcının keyfî iade hakkı vardır.
Ama bunun dışında alıcının keyfî iade hakkı bir genel hak değildir. Bir istisnadır.
Bu türden taleplerle karşılaşan esnaf dostlarımız ve dolayısıyla tüketiciler için fikir vermek bakımından şu örnek cevap dilekçesi işe yarayabilir:
***
Başvurucu tüketici -hiçbir haklı sebep göstermeden- siparişi iptal etmek istediğini belirtmiş, müvekkilimizin bu talebi reddetmesi üzerine Tüketici Hakem Heyetine başvurmuştur. Başvuru haksızdır.
Sözleşme müvekkilimizin işletmesinde yüz yüze kurulmuştur, yani tüketicinin işbu sözleşmeden hiçbir haklı neden göstermeden tek taraflı bir irade beyanı ile cayması mümkün değildir. Şöyle ki:
1. Tüketicinin hiçbir haklı neden göstermeksizin cayabilmesi Tüketici Kanunundan doğan istisnaî bir hak olup sadece şu sözleşmeler içindir:
A. Taksitle satış sözleşmeleri (m.18)
B. İş yeri dışında kurulan sözleşmeler (m.47)
C. Mesafeli Sözleşmeler (m.48)
İşbu başvuruya konu sözleşme ise bu üç sözleşme türünden biri değildir. Dolayısıyla işbu sözleşme için sebepsiz cayma hakkından söz edilemez.
2. Ticaret Bakanlığının tüketicileri bilgilendirmek üzere hazırladığı web sayfasında da haklı bir neden göstermeden cayma hakkı kullanılabilmesinin “iş yeri dışında” kurulan sözleşmeler için geçerli olduğu hususu açıkça yazılıdır.
https://tuketici.ticaret.gov.tr/yayinlar/tuketici-bilgi-rehberi/is-yeri-disinda-kurulan-sozlesmeler-hakkinda-bilgilendirme
İşbu başvuruya konu sözleşme ise müvekkilimizin işletmesinde, yani iş yerinde gerçekleşmiştir.
3. Nitekim Yargıtay kararları da müvekkilimizi haklı görmektedir. Mesela mağazadan alınan bir televizyonun “salona küçük gelmesi” gerekçesiyle iade edilmesi talebine ilişkin davada İlk Derece Mahkemesi iade hakkını var kabul etmiş ise de Yargıtay aşağıda yer alan gerekçelerle kararı bozmuştur:
“yasa ... diyerek alınan ürün ayıpsız da olsa tüketiciye cayma hakkını tanımış ancak bu hakkın kullanımını ‘taksitle satış sözleşmeleri’ ile sınırlanmıştır. Bu durumda mahkemece davacı tüketici ile davalı satıcı arasındaki satım sözleşmesinin taksitle satış şeklinde gerçekleşmiş bulunup bulunmadığını belirleyerek sonucuna uygun bir şekilde ve yukarıda yazılı yasa hükmü çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken...” (Yargıtay 13. HD. 2016/9250 E. 2018/7337 K - 26.06.2018)
Anılan kararda, mağazadan alınan bir ürünün sadece “taksitle satış” sözleşmesine konu olması durumunda sebep göstermeksizin iade edilebileceği, bunun dışında iadenin ancak malın ayıplı olması durumunda mümkün olabileceği de vurgulanmıştır. Bizim olayımızda ise ne sözleşme konusu mal ayıplıdır ve ne de sözleşme, “taksitle satış” sözleşmesidir.
4. Doktrin de bu görüştedir: Dr. Nafiye Yücedağ Göztepe’nin Dergipark’ta yayımlanan “Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Cayma Hakkı” adlı makalesinde şu ifadelere yer verilmiştir:
Tarafların yüz yüze gelmeden kurduğu mesafeli sözleşmelerde, sözleşmenin kurulduğu aşamada tüketici malın niteliklerini ve kalitesini değerlendirme imkânına sahip olamaz. Tüketiciye hiçbir sebep göstermeden cayma hakkının tanınması da, yüz yüze gelememe nedeniyle ortaya çıkmış olan bilgi asimetrisinin giderilmesi kaygısından kaynaklanır.”
Olayımızdaki sözleşme ise, peşin satış olarak, yüz yüze, müvekkilimizin işletmesinde kurulmuştur. O halde alıcının gerekçesiz cayma hakkı yoktur.
***
Tüketiciyi korumak lazım elbette. Ama keyfî taleplere karşı satıcıyı da korumak lazım. Yukarıdaki bilgiler orta yolu bulmak için…