"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Ey deveci, yuları çek!

Emine Sultan Çakır
17 Kasım 2026, Salı
Geçenlerde Kaside-i Bürde’nin nefis bir kaydına1 denk geldim.

Baştan sona okuyup bitirmeye muvaffak olamadığım halde bu meşhur şiirin bir kısmının şerhini okumuş, bir iki yazıma da konu edinmiştim.2 Olabildiğine duru ve sade bu ses kaydını dinlerken tekrardan manasını öğrenmeye bir iştiyak hâsıl oldu.

Bir yandan kasideyi dinleyip diğer yandan elimdeki “Tercüme ve Şerh-i Kasîde-i Bürde” nüshasından beyitleri takip ediyor, dikkatimi çeken beytin şerhini okumaya çalışıyordum. Bu yazıda, sayfaları karıştırırken denk geldiğim 105. beytin şerhini ve onun sonunda teberrüken yer almış na’t-ı şerifi konu ediniyoruz...

Ankara valisi Abidin Paşa’nın 1891 tarihli bu şerhinin 105. beyti şu şekilde:

“Yâ şol kimsenin hayırlısı ki; hanesinin etrafıyla, kapısının pişgâhını sâilîn ve muhtâcîn kasd eyledi/ Ol sâilîn piyade olup süratle yürüdükleri ve bastığı yere resm ve eser bırakır kuvvetli develerin arkalarına bindikleri halde”

Nasıl? Şerh de şerhe ihtiyaç duyuyor mu:)

İmam Busîrî Hazretleri, şiirinde Resul-i Kibriya’yı (asm) tavsif ederken “Kapısının önünü ve evinin etrafını dilencilerin ve muhtaçların sardığı en hayırlı kişi” diyor onun için. Öyle ki o dilenciler süratle yürüyerek yahut bastığı yerde iz bırakan kuvvetli develer üzerine binerek onun (asm) evine vâsıl olurlarmış.

Peygamberi (asm) tavsif noktasında herkesin aklına gelmeyecek bir nokta bence; evinin etrafını dilencilerin sarmış olması. Elbette burada kastedilen dilenci; ekmek ve para gibi maddiyat dilenen sûrî dilenciler değil. Bu dilencilerden maksat; peygamberi görme aşkıyla yanan ve onun şefaatini dilenen âşıklar ve seçkinler zümresidir.

“Ey kendisinin aşkıyla yollara düşülecek, kapısına gidilecek en hayırlı kişi olan Resul-i Kibriya!” Hakikaten bedî bir tavsif.

Abidin Paşa bu şerhin akabinde, Çelebizâde’nin3 Medine-i Münevvere seferi esnasında inşâd ettiği pek lezzetli bir na’tı teberrüken derc ediyor. Yalnız baştan uyarayım; insan bilhassa Risale-i Nur okuyorsa, okuyacağı her Osmanlıca metni anlayabilirmiş gibi bir gaflete düşebiliyor.

Bunun böyle olmadığını gelecek şiiri okuyup da hiçbir şey anlayamadığımda çok güzel tecrübe ettim. Dijital sözlükler sağolsun, şiirin manası zâhir olunca lezzeti de ortaya çıktı. Hayalen üç asır geriye giderek kendinizi Çelebizâde ile deve sırtında Medine-i Münevvere’ye gittikçe yaklaşan bir kervanda farz ederek okumayı unutmayın! Buyurun istifadeye:

Ey sârban zimâmı çek semt-i kûy-i yâre / Vîrâne dilde zîrâ yer kalmadı karâre [Ey deveci, sevgilinin mahallesine doğru çek devenin yularını; zira bu virane gönlümde artık dayanacak, sakinleşecek yer kalmadı.]

*Sevgiliyi az sonra görecek olmanın heyecanıyla kalplerin pıt pıt attığı bir an...

Bîm-i zalâm-ı şebden olma sakın vehmnâk / Âh-ı şerâre-bârın hâcet komaz nehâre [Gecenin karanlığından korkma sakın; çünkü benim kıvılcım saçan âhım (iç çekişim), yolumuzu aydınlatmak için gündüze ihtiyaç bırakmaz.]

*Geceleri aydınlatacak hararette bir ateşli âh çekerek Resulullah’ın (asm) civarına yollanmak.

Âzürde-pây olursa cemmâzen eyleyim ferş / Dibâce-i cebînim şevk ile reh-güzâre [(Ey deveci) Eğer devenin ayakları bu yolda incinecek olursa, şevk ile alnımı onun (asm) yoluna sererim (ayağı taşa değmesin diye alnımı yola döşerim).]

*Durma deveci, ulaştır bizi mahall-i maksudumuza!

Ey sârban-ı müşfik, hiç olmadın mı ‘âşık / Âheste-revlik etme rahm eyleyip bu zâre [Ey şefkatli deveci, yoksa sen hiç âşık olmadın mı? Bu zavallı âşığa acı da yavaş yavaş ilerleme! (yolu uzatıp bizi geciktirme)]

*“Sen hiç âşık olmadın mı?” sorusu hiç bu kadar güzel bir mâşuk için sorulmamıştı...

Ben derdmend-i ‘aşkım bir yerde kılmam ârâm / Tâ vâsıl olmayınca serhadd-i kûy-i yâre

[Ben aşk derdiyle dertli bir âşığım; sevgilinin mahallesinin sınırına ulaşıncaya kadar hiçbir yerde huzur bulup durulmam.]

***

Rabbim bizleri de serhadd-i kûy-i yâre, sevgilinin mahallesinin sınırına ulaştırsın. Kaybettiğimiz huzuru, ârâmı orada, Medine-i Münevvere’de, sevgilinin yanı başında buldursun. Amin..

(Genç Yorum dergisi, Kasım 2026 sayısından alınmıştır.)

Dipnotlar:

1- https://www.youtube.com/watch? app=desktop&v=o_CDj4eTmG4

2- https://www.gencyorumdergisi.com/ 2019/07/soz-olagiydire-hirkayi/ https://www.gencyorumdergisi.com/2021/01/kazimedenesen-ruzgar-kaside-i-burde/

3- Çelebizâde İsmâil Âsım Efendi; Osmanlı şeyhülislâmı, vak’anüvis ve şairi. (ö.1760)

Okunma Sayısı: 87
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı