Geçenlerde şiddetlenen bir diş ağrısı sebebiyle hekimin yolunu tuttum.
Muayeneden sonra dişteki iltihabın epey ilerlediğini söyledi ve ona göre müdahale etti. Koltuktan kalkarken aklıma takılan ise ağrının kendisinden çok başka bir şeydi: Ya hiç ağrımasaydı?
Çünkü beni o koltuğa oturtan, gecemi zehir eden ve bir an önce kurtulmak istediğim o ağrıydı. Canımı yakmıştı ama aynı zamanda içeride yolunda gitmeyen bir şey olduğunu haber vermişti.
Ya hiç haber vermeseydi? Belki iltihap sessizce ilerleyecek, bugün müdahale edilebilen mesele yarın çok daha zor bir hâle gelecekti. İnsan bazen ağrıdığı için değil, ağrımadığı için geç kalıyor.
Tıpta bazı hastalıklara “sinsi” denilmesi de biraz bundan değil midir? Belirti vermeden ilerler; insan kendisini sağlıklı zannederken hastalık yol almaya devam eder. Arabamızdaki ikaz lambaları da böyledir. Yağ lambası yandığında üzerini bantlayıp yolumuza devam etmeyiz. Çünkü biliriz ki problem ışıkta değil, ışığın haber verdiği yerdedir. Ya o ışık hiç yanmasaydı? Motor hararet yaparken gösterge susuyor, yağ azalırken hiçbir uyarı vermiyorsa sürücü rahatça yoluna devam edebilir. Fakat bu rahatlık, güvende olduğu anlamına gelmez.
Asıl korkulacak şey bazen ikaz lambasının yanması değil, motor yanarken hiçbir ışığın yanmamasıdır.
Peki, insanın hayatında da böyle ikaz lambaları olabilir mi?
Bir hastalık, bir mahrumiyet, bir başarısızlık, bir sarsıntı... Bazen bütün gayretimiz acıyı susturmak oluyor. “Bu neden başıma geldi?” diye soruyoruz. Belki ikinci bir soruya daha ihtiyacımız vardır: “Bu hadise bana ne söylüyor?”
Üstad Bediüzzaman’ın verdiği temsil tam burada manidardır. Başkasının tarlasına yönelen koyunlarına çoban taş atar. Koyun için taşın değdiği yerde bir acı vardır; fakat maksat onu incitmek değil, zararlı bir istikametten döndürmektir. Üstad, bazı zahirî musibetlerin “İlâhî birer ihtar, birer ikaz” olduğunu ifade eder. (Lem’alar, İkinci Lem’a, Beşinci Nükte, Birinci Mesele.)
Niyâzî-i Mısrî’nin asırlar öncesinden gelen mısrası da aynı hakikate başka bir pencereden bakar: “Dermân arardım derdime, derdim bana dermân imiş.”
İnsan bazen kurtulmak istediği şeyin, kendisini dermana götüren vesile olduğunu sonradan fark ediyor. Elbette her musibetin sebebini bildiğimizi söyleyemeyiz. Hele başkasının acısına bakıp “Bu senin başına şundan geldi” hükmünü vermek bize düşmez.
Fakat insan kendi hayatına dönüp sorabilir: Bu hastalık bana aczimi mi hatırlatıyor? Bu mahrumiyet, sahip olduklarımın kıymetini mi öğretiyor? Bu sarsıntı, dünyaya gereğinden fazla bağlandığımı mı gösteriyor?
Belki de insan, her şey yolunda giderken kendisini güçlü ve müstağni zannediyor. Bir ağrı ise bir anda bütün o vehmi dağıtıyor. Kendi dişinin sızısını dahi susturmaya gücü yetmeyen insan, acziyle yüzleşiyor; aczini fark ettikçe de kudreti sonsuz olan Rabbine olan ihtiyacını daha derinden hissediyor.
Çünkü İlâhî rahmet her zaman önümüzü açarak tecellî etmeyebilir. Bazen durdurarak, bazen yönümüzü değiştirerek, bazen de uçuruma doğru giderken yolumuzu keserek gelebilir.
Öyleyse acının kendisine nimet demeyelim. Fakat bizi gafletten uyandıran acının taşıdığı ikazı da görmezden gelmeyelim.
Belki de nimet, hiç acımaması değildir. Bazen nimet, uçuruma varmadan önce canımızın acımasıdır.