Yılın son günü demek, ömürden bir yılın daha azaldığını, ömür binasından bir taşın, yahut bir tuğlanın daha yere düştüğünü bilmek, hatırlamak, en mühimmi de bunu kabullenmek demektir.

Ömürden bir senenin daha eksildiği, 365 günün adeta rüzgâr gibi geçtiğini bilmek, derk etmek de bir mârifet. Koca bir yılın aklen, vicdânen mühasebesini yapmak ise, bir mürüvvet, bir mazhariyettir.

Bu, aslında kolay gibi görünse de, herkes yapamaz, yapamıyor böylesi bir muhasebeyi, yahut murakabeyi... Hani, belki konduramak istemediği, belki de gaflet örtüsü kalın geldiği için... Her ne ise... Biz de bu vesileyle, hakikatli şairlerimizin hayata ve ömre dair düşündürücü mısralarından bir derleme yapmak istedik.

Bir kısmı eski, bir kısmı yeni olan bu mısralara şöyle birlikte bakıp okumaya, anlamaya, mümkünse tefekkür etmeye çalışalım. Bir muhasebe için, inşaallah istifadeye medar olur diye ümit ediyoruz.

* * *

Öncelikle Yunus Emre'den başlayalım:

Geldi geçti ömrüm benim

Şol yel esip geçmiş gibi

Hele bana şöyle gelir:

Şol göz yumup açmış gibi

İş bu söze Hak tanıktır

Bu can gövdeye konuktur

Bir gün ola çıka gide

Kafesten kuş uçmuş gibi

Bu dünyada bir nesneye

Yanar içim göynür gibi

Yiğit iken ölenlere

Gök ekini biçmiş gibi

Yunus Emre bu dünyada

İki kişi kalır derler

Meger Hızır, İlyas ola

Ãb-ı hayat içmiş gibi

* * *

Niyâz-ı Mısrî ile devam ediyoruz:

Günde bir taşı bina-yı ömrümün düştü yere

Can yatar gafil, binası oldu viran bîhaber

Dil bekàsı, hak fenâsı istedi mülk ü tenim

Bir devâsız derde düştüm, âh ki Lokman bîhaber

Bir ticaret yapamadım, nakd-i ömür oldu hebâ

Yola geldim lâkin, göçmüş cümle kervan bîhaber

Ağlayıp nâlân edip düştüm yola tenhâ garip

Dîde giryân, sîne büryân, akıl hayrân bîhaber

Yol eri yolda gerektir, çâğ u çıplak, aç u tok

Mısrî'ye haydi gel dediler; lâkin cânan bîhaber

* * *

Şimdi de Âşık Reyhanî'den:

Reyhani'yim geçti ömrüm saz ile

Gıda aldık hayaldeki haz ile

Bir ömür devrettik cilve naz ile

Naz bitti, çevrildik niyaza şimdi

Doğumlarda on gün, dokuz da ayız

Ne umman, ne nehir, ne de bir çayız

Bölmüşlerdir bizi, parça parçayız

Damlamız da birdir, deremiz de bir

* * *

Âşık Zevrakî'den:

Sohbetler kurulup muhabbet saçınca,

Özümden, gözümden, taşıp yaş akınca,

Hakk'ın tavafında bir gönülü yıkınca,

Boş güne, zay olan şu ömre yanarım...

* * *

Âşık Mevlevî'den:

Ömrümün güneşi etmeden gurûp

Bir kaç gün misafir olurum durup

Şurada geçici bir çadır kurup

Bir-iki gün ateş yakmağa geldim

* * *

Âşık Halil'den:

Âhiret hayatını mâmur kılmayan

Dünyada eğlenmiş, gülmüş ne fayda

Şol yüce Kur'ân'dan bir şey bilmeyen

Dam dolusu kitap bilmiş ne fayda

Âşık Halil derler, birdir mevcudum

Beni böyle karma yapmış Mucid'im

Fâni-bâki iki parça vücudum

Dışım hâke (toprağa), içim Hakk'a bağlıdır

* * *

Ve, Kırşehirli Neşet Ertaş'tan:

Vâde tekmil olup ömür dolmadan

Emanetçi emanetin almadan

Ömür bağlarının gülü solmadan

Varıp bir cânana ikrar verdin mi?

Garip bülbül gibi feryâd ederiz

Cehalet elinde kisb ü kederiz

Hep yolcuyuz, böyle gelir gideriz

Dünya senin vatanın mı yurdun mu?