Küçükler Masumdurlar
Yavrularımızın sorularını ciddîye alarak cevaplamalıyız. Çünkü onlar çok özgün ve içten düşünürler. Düşüncelerinde samîmidirler. Onların aklı sembollerle, simgelerle, önyargılarla fazla yıpranmamıştır. Onlar saf aklın temsilcisidirler. Saf akıl ise düşüncelerinden dolayı günahkâr olmaz. Düşünmek haram değildir. Kur’ân düşünmeyi teşvik eder.1
Küçüklerimiz her zaman her konuda bilgi öğrenmek isterler, yanlışlarında ısrar etmezler. Aldıkları bilgileri sorgulamak haklarıdır; doğru ve kendi küçük akıllarına yatkın cevap ararlar.
Bunu yaparken hiçbir garaz ve a’râz düşünceleri yoktur. Gizli veya saklı hesapları yoktur. İçlerindeki ne ise, ağızlarındaki odur. Konuştukları şeyler iç dünyalarını cam gibi şeffaf olarak yansıtır. Yaranmak için düşüncelerini, düşünmedikleri ve inanmadıkları şekilde telâffuz etmezler. Akıllarının yatmadığı şeye itibar etmezler. Küçükler masumdurlar.
Allah Doğmamıştır, Doğurulmamıştır
Allah birdir; bütün kâinâtı birlik içinde yönetir. Bunu, âlemdeki baş döndürücü nizam ve intizâmdan kavrarız. Allah Samed’dir; hiçbir şeye muhtaç değil, her şey O’na muhtaçtır. Allah bütün kâinâtı, melekleri, cinleri, insanları, hayvanları, bitkileri vs. –hâşâ- kendi ihtiyâcı için değil; sırf böyle irâde ettiği için yaratmıştır. Melekler de, cinler de, insanlar da Allah’ın kullarıdırlar. Bütün kâinâtta ne varsa Allah’a mutlak itaattedirler; Allah’ı tesbih ederler, Allah’ı zikrederler.
Allah doğmamıştır, doğurulmamıştır. Doğmak ve doğrulmak, yaratılan mahlûkâta mahsus bir sıfat olarak, Allah’ın koyduğu bir kânundur. İnsanlar, cinler ve hayvanlar doğarak dünyaya gelirler, doğurarak çoğalırlar. Bitkiler aynı kânuna bağlı olarak çekirdek ve tohumlarıyla çoğalırlar. Hıristiyanlar Hazret-i İsâ’ya (as), Yahûdiler de Hazret-i Üzeyir’e (ra) Allah’ın oğlu demişler, hatâ etmişler, Allah’a şirk koşmuşlardır. Oysa Allah baba olmaktan da, oğul edinmekten de münezzehtir.
Kur’ân Allah’ı bu bâtıl fikirlerden tenzîh etmek için Allah’ın doğmadığını, doğrulmadığını ve Allah’ın ehl-i şirkin bâtıl fikirlerinden münezzeh olduğunu beyan etmiştir.2
Allah Eşsizdir, Emsalsizdir
Allah’ın mahiyeti, yarattığı şeylerin mahiyetine asla benzemez.3 Yani O’nun mahiyeti, doğan, büyüyen ve ölen yaratıklar cinsinden aslâ değildir.
O’nun mahiyetini bizler kavrayamayız. Sadece hiçbir yaratılmış şeye benzemediğini söylemekle yetiniriz. Çünkü bütün yaratıkları yaratan Allah’tır. Aklınıza ne gelirse Allah yaratmıştır. Allah ise yaratılmamıştır; O kendiliğinden vardır.
Bunu basit olarak örneklendirecek olursak; insanlardan marangoz olanlar masa, sandalye yaparlar; terzi olanlar elbise dikerler, demirci olanlar demirden eşya yaparlar; inşaat ustası olanlar ev yaparlar. Ancak bu üretilen şeyler üretici ustalara aslâ benzemezler.
Meselâ masa ve sandalye marangoz cinsinden değildir. Elbise terzi cinsinden değildir. Demir eşyalar demirciye benzemezler. Ev ustaya benzemez.
Allah bütün kâinatın Sâniidir (sanatla yapan), Hâlık’ıdır (Yaratan), Rabb’idir (terbiye eden, büyüten, yaşatan, talim eden), İlâh’ıdır, Râzık’ıdır (rızk veren, doyuran, besleyen), Bâri’idir (güzel yaratan, örneksiz ve ilk defa yapan) ve Sahibidir. Allah hiçbir şekilde ne insana, ne de yarattığı herhangi bir mahlûka benzemez. Allah eşsizdir, benzersizdir, misilsizdir, emsalsizdir.
Allah’ın varlığı kendi zatındandır. Varlığı başka bir varlığa dayanmaz. O bizâtihî kâimdir, yani kendi kendisine vardır. O Azîm’dir; büyüktür, azamet Sahibidir, büyük olarak vardır. Kebîr’dir; büyüklük ve kibriyâ O’nun şânıdır. Azîz’dir; izzet, şân ve şeref sahibidir.
Allah Teâlâ (cc) kendisine bu sıfatlarla iman eden kullarına Cennet’te cemalini ve güzelliğini görmeyi nasip edeceğini vaad etmiştir.
Dipnotlar:
1- Âl-i İmrân Suresi: 191
2- İhlâs Suresi: 3
3- Mektubat, s. 242.