"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Bediüzzaman’ın İstanbul yolculuğu...

Abdülbakî ÇİMİÇ
31 Ağustos 2020, Pazartesi
Bediüzzaman’ın Hayatı’ndan Tesbitler - 45

Bediüzzaman Medreset-üz-Zehra’sını, Büyük İslâm Üniversitesi’ni vücuda getirmek, dolayısıyla sekiz senedir plan ve projesini zihninde çizdiği cihan çapındaki İslâm’a hizmet dâvâsının bir kanadını ve hayatı boyunca kendisine gaye-i hayal ederek uğrunda çalıştığı pek büyük niyetinin bir tarafını tahakkuk ettirmek maksadı ve gayesiyle, İslâm halifesine müracaat etmek üzere İstanbul yolunu tuttu.

Bediüzzaman, İstanbul’a bu ilk gidiş târihini Lem’alar adlı eserinde, “Hürriyetten altı ay evvel İstanbul’da hem ulemayı ve hem de mekteplileri münâzaraya dâvet edip...” 1 şeklinde bizzat kaydeder, ki bu târih 1907 târihidir. Tâlebesi Şamlı Hafız Tevfik ise, 1324 Rumî 1908 Milâdî olarak bu târihi vermektedir. Bediüzzaman’ın İstanbul’da görünmesini, İçtihat Kütüphanesi sahibi Kürdîzade Ahmet Râmiz’in, bilâhare Bediüzzaman’ın 31 Mart Vak’asıyla başlayan Divan-ı Harb’teki müdafaatını bir kitap halinde neşrettiği zaman, mukaddemesinde yazdığı şu yazı çok güzel tasvir etmektedir: “323 (Rumî 1323, milâdi 1907) senesi 2 zarfında idi ki; Kürdistan’ın yalçın, sarp ve âhenin mavera-yı şevahik-i cibalinde tulu etmiş Said-i Kürdî isminde nevadir-i hilkatten madûd bir ateşpâre-i zekânın İstanbul âfakında rüyet edildiği haberi etrafa aksetmiş.” 3 

Bediüzzaman ise Volkan Gazetesi’nin 29 Mart 1325 (11 Nisan 1909) târihli 101, 102, 103 ve 105 sayılı nüshalarında neşrettiği ‘Lemean-ı Hakîkat ve İzale-i Şübehat’ makâlelerinin sonunda “Bir senedir İstanbul’a geldim, yüz senenin inkı- lâbatını gördüm.” 4 diyerek yaklaşık 1907 sonları veya 1908 başları İstanbul’a geldiğine işaret eder.

Bunlardan başka 1948’de Afyon Mahkemesi’ne karşı müdafaatında bir münasebetle şöyle der: “Bundan kırk sene evvel ve Hürriyetten bir sene evvel İstanbul’a geldim...” 5 Bu beyana göre Bediüzzaman Hazretleri İkinci Meşrûtiyet’in ilânı olan 24 Temmuz 1908’den bir sene evvel değil, belki Hürriyet’in ilânından sonra, 17 Aralık 1908’de kurulan hürriyetçilerin hükümetinden bir sene evvel İstanbul’a gelmişse, 1908 yılı başlarında gelmiş oluyordu. Bu hususu te’yid eden Şuâlar’daki şu kayıt da aynı târihi gösteriyor, şöyle ki: “1322 (1906 ederek), Risale-i Nur müellifinin doğrudan doğruya Ulum-u aliyyeden başını kaldırıp, Hikmet-i Kur’âniyeye müteveccih olarak Hâdim-ül Kur’ân vaziyetini aldığı târihtir ki, bir sene sonra İstanbul’a gitmiş, mânevî mücahedesine başlamış.” 6 İşte bu iki vesika ile, Tahir Paşa’nın mektubunun yazılış târihinin (3 Teşrinisânî 1323) ışığı altında denilebilir ki; Bediüzzaman’ın İstanbul’a varışı 1907’nin Aralık ayı sonu veya 1908’in ilk birkaç ay başlarında gerçekleşmiştir denilebilir.

Ayrıca Ahmed Râmiz “Evet, Said-i Kürdî İstanbul’a, şurezar-ı Kürdistan’ın maarifsizlikle öldürülmek istenilen kâinat idrakinde yapamadığı kâşanelere bedel Yıldız siyaset selh-hanelerini zelzelelere vermek azmiyle gelmişti.” 7 ifadelerini kulla- narak Bediüzzaman’ın İstanbul’a hangi gâye için geldiğini açıkça ifade eder.

Bediüzzaman, İstanbul’a hangi yol güzergâhından gitti?

Bediüzzaman Hazretleri 1907 senesinde Van’dan İstanbul’a hangi yol güzergâhından gidiyor? Bu soruya net cevap vermek pek de mümkün görünmüyor. Çünkü yol güzergâhı ile ilgili belgelere dayalı bir bilgiye ulaşamıyoruz. Ancak bazı ihtimaller ve hatıralar var. Kesin bildiğimiz şu ki 1907 senesinin sonlarında veya 1908 senesi başlarında Bediüzzaman Hazretleri İstanbul’a gidiyor. Öyleyse hangi güzergâhı kullandı? Bu güzergâh karayolu, demiryolu veya karayolundan sonra denizyolu olabilir. O zamana göre, en uygun ve kısa yol, her halde Karadeniz sahillerine inip vapurla İstanbul’a gitmekti. Bizim kanâatimiz de bu yönde. Çünkü Bediüzzaman İstanbul’a yanında Tahir Paşa’nın mektubu ve bir nevi resmî bir belge ile gittiğinden en makul ve bilinen güzergâh Trabzon üzerinden deniz yolu ile İstanbul’a ulaşmasıdır. Yani Van, Erzurum, Trabzon; veya Bitlis, Muş, Erzurum, Trabzon ve sonrasında vapurla İstanbul şeklinde bir yolculuk tahakkuk etmiş olabilir.

Diğer bazı rivayetlerin işaretlerine göre ise: Van, Bitlis, Muş, Erzincan, Kayseri ve bu güzergâh hattı ile de olmuş olabilir. Kayserili Nur Talebelerinden biz de bizzat böyle bir hatırayı dinledik. Onlar da yaşlı birçok Kayserili’den duymuş ki Hazret-i Üstad Van’dan İstanbul’a gidiş gelişlerinin bir seferinde Kayseri’den geçtiğini ve bir kaç gün Kayseri’nin eski belediye binası civarında bir yerde kaldığını söylemişlerdi. Nitekim, Kayserili İbrahim Kazazoğlu hatıratında Bediüzzaman’ın meşrûtiyet yıllarında iki defa Kayseri’ye geldiğini ve meşrûtiyet-hürriyet hakkında, Kayseri’nin şimdiki vilayet konağı önünde yapılan mitingde kendisinin de konuşma yaptığını kaydetmektedir. İlgili hatıra şöyledir: “Ben Bediüzzaman’ı daha önceki yıllardan tanırdım. Meşrûtiyet senelerinde iki defa Kayseri’ye gelmişti. Meşrûtiyet ve hürriyet hakkında yapılan mitingte, çok gür sesiyle, çok beliğ olarak hitab ederdi. Kayseri’deki miting vilâyet konağının önünde yapılmıştı.” 8 Ancak bu Kayseri güzergâhının Bediüzzaman’ın ilk İstanbul gidişi olması mümkün görünmüyor. Çünkü hatırada “Meşrûtiyet senelerinde iki defa Kayseri’ye gelmişti.” 9 ifadesi ve “meşrûtiyet ve hürriyet hakkında” konuşma yapmasının nakledilmesi ilk İstanbul gidişinde bu güzergâhın kulla- nılmadığını gösteriyor.

Dipnotlar:

1- Lem’alar, 2013, s. 416. 

2- “1323 senesi zarfında idi ki” tabirinden, henüz sene tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Zira Rumi takvimi yıl başısı, Rumi Mart’tır. Üstad’ın İstanbul’a varışı ise, Aralık ayı sonu veya Ocak ayı başı olmasından, henüz Rumi senenin tamamlanmasına iki buçuk ay kadar vardır. 

3- Eski Said Dönemi Eserleri (Divan-ı Harb-i Örfi), 2013, s. 113. 

4- Eski Said Dönemi Eserleri (Makâlât), 2013, s. 99. 

5- Şuâlar, 2013, s. 572. 

6- Şuâlar, 2013, s. 1087. 

7- Eski Said Dönemi Eserleri (Divan-ı Harb-i Örfi), 2013, s. 113. 

8- Son Şahitler, 1. Cild s. 55. 

9- Son Şahitler, 1. Cild s. 55.

Okunma Sayısı: 1168
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı