TÜİK Cuma günü, memur ve emeklilere yapılacak zam öncesinde Haziran ayı enflasyon rakamlarını açıklayacak. Bundan önce olduğu gibi, zam dönemleri öncesinde düşük çıkan(!) enflasyon rakamlarının yine düşük mü gösterileceğini hep birlikte göreceğiz.
Geçen yıl Kasım’da yüzde 0.87, Aralık ayında yüzde 0.89 olan enflasyon, bir ayda beş kat artarak, Ocak ayı enflasyonunu 4.84 olarak açıklamıştı.
Benzer tabloyu önceki yıllarda da gördük, 2022’de Aralık ayında yüzde 1,18 olan enflasyon, Ocakta 11,10’a; 2023’te Aralık’ta 2,93 iken Ocak’ta 6,65’e; 2024’te Aralık’ta 2,93 iken Ocak’ta 6,70’e çıktı. 2025’te Ocak ayında 1,30 olarak açıklanan enflasyon, Aralık’ta 5,03 olmuştu.
Bakalım bu yıl da “TÜİK klasiği” devam edecek mi?
***
ADALETSİZLİK
Türkiye'de milyonlarca emekli yalnızca ekonomik sıkıntılarla mücadele etmiyor; aynı zamanda ciddî bir adaletsizliğin mağduru durumunda.
Yıllarca çalışıp ülkeye hizmet eden insanlar bugün geçim hesabı yapmak zorunda kalıyor. Birkaç yıl öncesine kadar asgarî ücretin üzerinde gelir elde eden emekliler, bugün açlık sınırının çok altında maaşlarla yaşama mücadelesi veriyor
Çalışan emekli sayısının son altı yılda yüzde 185 artış olması da uygulanan yanlış ekonomi politikalarının sonucudur.
"Kök maaş" uygulaması ise ayrı bir adaletsizlik doğurmuştur. Kök maaşa yapılan zamlar nedeniyle bazı emekliler artış alırken, kök maaşın yalnızca birkaç lira üzerinde gelir elde edenler zamdan yararlanamamıştır. Sonuçta emekliler adeta taban ücrette eşitlenmiştir.
Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanlığı hükûmet Sistemi’nin maliyetinin araştırılmasına ilişkin önergenin görüşmeleri sırasında, sistemin en büyük mağdurlarının birinin emekliler olduğu dile getirildi. Ancak önerge iktidar çoğunluğu tarafından reddedildi. Bu da iktidarın emekliler diye bir meselesi olmadığını göstermiş oldu.
***
İKTİDARIN EMEKLİYE ŞAŞI BAKIŞI
Son dönemde emeklilerle ilgili yapılan açıklamalar da dikkat çekicidir.
Bir iktidar milletvekilinin, “kuru ekmek buluyorlarsa aç değillerdir” ifadesi; bir bakanın bir simidi üçe bölüp emeklilere dağıtması; emekliler ve asgarî ücretliler için “gariban” ifadesini kullanılması; bir milletvekilinin emekli maaşıyla birlikte yaklaşık 500 bin liraya ulaşan gelirinin kendisine yetmediğini söylemesi hesaba katılırsa iktidarın emeklinin hâlini anlamasını beklemek doğru olmaz.
2008 yılında yapılan sosyal güvenlik düzenlemesiyle aylık bağlama oranlarının büyük oranda düşürülmesi, emekli maaşının yıllar içinde erimesinin temel sebeplerinden birisi. Bu yüzden de bu kanun değiştirilmediği sürece emekli sefalet ücretine devam edecek.
2023 yılında görevdeki memurlara verilen seyyanen zam, memur emeklilerine yansıtılmadı. Yıllarca hizmet etmiş emeklilerin bu düzenlemenin dışında bırakılması, önemli bir mağduriyet oluşturdu. Şu anda memurlarla memur emeklileri arasında derin bir maaş uçurumu oluştu. Birçok memur, gelir kaybı yaşamamak için 65 yaşı dolana kadar emekli olmamayı tercih ediyor. Bu durum da işsizliği arttırıyor. Bu mağduriyet artık sona erdirilmelidir.
***
HANİ “İNSANCA YAŞAYABİLECEK” ZAM YAPILACAKTI?
Ocak ayında da “seyyanen zam” gündeme geldiğinde, Cumhur İttifakı ortağı MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “Onlar üzülürken bizler rahat olamayız, onları sefalet ücreti değil, en azından insanca yaşayabilecekleri bir seviyeye taşımalıyız” sözlerine rağmen, aynı gün TBMM Genel Kurulu’nda emekli maaşlarının arttırılmasına yönelik iki ayrı araştırma önergesinin AKP ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedilmesi, sözlerle uygulamalar arasındaki çelişkiyi ortaya koymuştu.
Görünen o ki sefalet ücretine mahkûmiyet yine devam edecek; ta ki seçimler yaklaşana kadar…
Oysa altı aylık enflasyon oranı kadar yapılan zamlar, yıllar içinde oluşan gelir kayıplarını telafi etmeye yetmiyor.
Bu yüzden 2019’dan bu yana yaşanan kayıplar dikkate alındığında seyyanen zam artık bir tercih değil, zorunluluktur.