- Hem cemal-i rahmetini ve hüsn-ü şefkatini ve kemal-i rububiyetini zîşuurlara göstermek ve onları şükre ve hamde sevk etmek için, bu kâinatı –öyle bir ziyafetgâh ve bir teşhirgâh ve öyle bir seyrangâh ki– hadsiz çeşit çeşit leziz nimetler ve gayet antika, hadsiz harika sanatlar içinde dizilmiş bir tarzda halk eden bir Sâni-i Rahîm ve Kerîm, hiç mümkün müdür ve hiç akıl kabul eder mi ki, o ziyafetgâhtaki zîşuur mahlûklar ile konuşmasın ve onlara, o nimetlere mukabil, elçileri vasıtasıyla vazife-i teşekküriyeyi ve tezahür-ü rahmetine ve sevdirmesine karşı vazife-i ubudiyeti bildirmesin? Hâşâ, binler hâşâ!

- Hem hiç mümkün müdür, bir Sâni, sanatını sever, beğendirmek ister, hatta ağızların bin çeşit zevklerini nazara alması delâletiyle takdir ve tahsinlerle karşılanmak arzu eder ve her bir sanatıyla kendini hem tanıttırmak, hem sevdirmek, hem bir çeşit manevî cemalini göstermek ister bir tarzda bu kâinatı antika sanatlarla süslendirdiği halde, kâinattaki zîhayatın kumandanları olan insanlara, onların büyüklerinden bir kısmı ile konuşup, elçi olarak göndermesin, güzel sanatları takdirsiz ve fevkalâde hüsn-ü esması tahsinsiz ve tanıttırması ve sevdirmesi mukabelesiz kalsın? Hâşâ, yüz bin hâşâ!

- Hem bütün zîhayatın ihtiyacat-ı fıtriyeleri için dualarına ve hal dili ile edilen bütün ilticalara ve arzulara vakti vaktine kasd ve ihtiyâr ve iradeyi gösterir bir tarzda hadsiz in’amlarıyla ve nihayetsiz ihsanatıyla fiilen ve hâlen sarih bir surette konuşan bir Mütekellim-i Alîm, hiç mümkün müdür, hiç akıl kabul eder mi, en cüz’î bir zîhayat ile fiilen ve hâlen konuşsun ve tam derdine derman yetiştiren ihsanıyla derdini dinlesin ve ihtiyacını görsün ve bilsin ve bütün kâinatın en müntehab neticesi ve arzın halifesi ve ekser mahlûkat-ı arziyenin kumandanları olan insanların manevî reisleri ile görüşmesin? Onlarla, belki her zîhayat ile fiilen ve hâlen konuştuğu gibi, onlar ile kavlen ve kelâmen konuşmasın ve onlara fermanları ve suhuf ve kitapları göndermesin? Hâşâ, hadsiz hâşâ!

Demek, iman-ı billâh, kat’iyetiyle ve hadsiz hüccetleriyle “ve bikütübihî ve rüsulihî”, yani peygamberlere ve mukaddes kitaplara imanı ispat eder.

Şualar, 11. Şua, 9. Mesele, s. 263

LUGATÇE:

hüccet: delil.

iman-ı billâh: Allah’a iman.

in’am: nimetlendirme.

kemâl-i rububiyet: Allah’ın varlıkları terbiye ve idare edişindeki mükemmellik.

Mütekellim-i Alîm: her şeyi bilen ve kendi zatına has olarak konuşan Allah.

Sâni-i Rahîm ve Kerîm: sonsuz merhamet sahibi, ikramı bol olan ve her şeyi sanatlı yaratan Allah.

seyrangâh: seyir yeri, eğlence ve gezme yeri.

tahsin: beğenme, güzel bulma.

teşhirgâh: sergi yeri, herkese gösterme yeri.

vazife-i ubudiyet: kulluk vazifesi.

zîşuur: şuur sahibi.