Bediüzzaman Said Nursî, Kur’ân’ın tesettür ayetini (Ahzab Suresi: 59.) kadın fıtratı üzerinden yorumladığı bu eserinde, semavî emre muhalefet edip “tesettür kadınları esaret altına alıyor” diyen sefih medeniyeti ve düşünürlerini muhatap alır.

Tesettür emr-i İlâhîdir. İnanan kadınlar her şeyden önce Allah’ın emri olduğu için örtünürler, hikmetleri için değil. Bununla birlikte tesettürün hikmetleri vardır ve bu emir kadın fıtratına uygundur. Sefih medeniyetin “tesettür kadınları esaret altına alıyor” söylemleri içinde bu hikmetleri gündeme getirmek önemlidir.

Eserde bu yapılır. Bediüzzaman Said Nursî, tesettürün kadın için hürriyet ve yaratılışına uygun bir İlâhî emir olduğunu dört hikmet üzerine bina eder ve bu çerçeveden tesettür hikmetlerini açıklar.

Eserde; kadının ruhî ve bedenî özellikleri, toplum ve aile yaşantısındaki konumu, eşiyle ve çocuklarıyla olan iletişimi, erkeğin ruhî ve bedeni özellikleri, yaşanılan coğrafyanın insan üzerindeki etkileri gibi farklı noktalardan tesettür emri ve fıtrî esasları anlatılır.

Bu yaklaşım, Kur’ân’ın tesettür emrini yorumlayan benzer eserlerden çok farklı ve diğerlerine göre son derece orijinaldir. Zira diğer tefsirlerde daha çok mü’min kadınların tesettürü dinî bir zorunluluk olarak yaşamaları gerektiği vurgulanır ve bu yönüyle ayet ve hadislerden açıklamalar yapılarak toplum hayatı yönlendirilir. Tesettür emrine itirazın olmadığı dönemler için bu açıklamalar yeterli kabul edilebilir. Ancak asrımızda “çağdaşlık” adına Kur’ân’ın tesettür emri reddedilmekte; bu da farklı bir açıdan ayetlerin yorumunu gerektirmektedir.

Tesettür Risalesi’nin kadının fıtratı esas alınarak yazılmasının sırlarından biri bu olsa gerektir.

Ne zaman yazıldı?

Bediüzzaman Said Nursî, Tesettür Risalesi’nin özünü oluşturan temel düsturları, Osmanlı’nın çalkantılı dönemleri olan 1910’lu yıllarda, Darü’l-Hikmeti’l-İslâmiye’de iken kaleme alır ve Lemaat isimli eserinde yer verir. Bu dönem materyalist akımların Osmanlı aydınları üzerinde etkili olduğu bir dönemdir.

Tesettür Risalesi son halini 1934’te alır ve Isparta’da Türkçe olarak telif edilir. Tesettür Risalesi’ndeki fikirlerin yeni bir anlayışla kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nde gerçekleştirilen inkılâplara ve yeniden oluşturulan kanunlara ters düşmesi nedeniyle, eserin bu dönemde setredildiği görülür.1

Buna rağmen Bediüzzaman Tesettür Risalesi içinde yer alan kısa bir cümle yüzünden mahkûm olur!

Bediüzzaman, yüz yirmi talebesiyle 1934’de Eskişehir Ağır Ceza Mahkemesine sevk edilir. Suç teşkil edecek hiçbir delile rastlanmaz. Bu yüzden kanaat-i vicdaniye ile keyfî bir şekilde Bediüzzaman’a 11 ay; on beş arkadaşına 6’şar ay ceza verilir, diğerleri serbest bırakılır...2

Bediüzzaman başka bir eserinde, Eskişehir Mahkemesinin kararını “Mahkeme, kendini ve hakimlerini ebedî mahkûm ve mahcup eylemiş!” diyerek yorumlar.

Günümüz dünyasında hemcinslerimizin birçok alanda “cinsel meta” olarak kullanıldığı görülmektedir.

Reklamdan sinema sektörüne kadar değişik alanlara uzanan bir silsiledir bu. ‘Küresel azgın bir çark’ olarak niteleyebileceğimiz bu durumun masum çocukları bile istismar ettiği müşahede edilmektedir. Bugün kadınlara yönelik cinsel suçlardaki artış bu tesbiti doğrular niteliktedir. Kadının teşhir unsuru olarak kullanılması beraberinde birçok problemi getirmektedir. Böyle bir ortamda Tesettür Risalesi’nin anlattıkları daha da önem kazanmaktadır.

Tesettür Risalesini okumaya ne dersiniz?

(Bizim Aile dergisi, Kasım 2026 sayısından alınmıştır.)

Dipnotlar:

1. Said Nursî, Tarihçe-i Hayat, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul, 2007. s. 344.

2. Age., s. 337.