Demokrasi basit ifadesiyle milletin kendini yönetmesi ya da yöneticilerini hür zeminlerde seçmesi anlamına gelir. Ülkemizde seçimler var ve millet vekillerini, dolayısı ile idarecilerini kendisi seçiyor, ama sistem iyi işlemediği için sıkıntılar bitmiş değil. İdare şeklinin adın ne olursa olsun içinde “adalet” yoksa o idare millet menfaatine olan bir idare olmaz. Bir ülkenin resmî adı “Demokratik halk cumhuriyeti” olsa ve o ülkede hür seçimler olmayıp, fikir ve ifade hürriyeti engellense o ülke sadece isminde demokratlık ve cumhuriyet var diye “adil ve iyi ülke” olabilir mi? Dolayısı ile isimlere ve resimlere takılmamak icap ettiği gibi, demokrasi yolunun nereden geçtiği ikinci planda kalabilir.

Bu sebeple mesela, “demokrasinin yolu ihalelerden geçer” de denilebilir. Hür ve demokrat ülkelerde ihaleler açık ve şeffaf olmak mecburiyetindedir. Eğer ihaleler belli kişilere veriliyorsa, ihalelerde “benim adamım” denilerek bazı müteahhitler korunuyorsa o ülkede adaletten ve “iyilik”ten bahsedilebilir mi?

Demokrasinin yolu aynı zamanda hapishanelerden de geçer. Eğer bir ülkede yürürlükteki kanunlar dikkate alınmayıp keyfî uygulamalar yapılıyor ve insanlar tutuksuz yargılanmaları mümkün olduğu halde ilk günden itibaren tutuklu yargılanıyorsa demokrasi yolu tıkalı demektir. 

Demokrasinin yolu aynı zamanda “mutfak”tan da geçer. Bir ülkede insanların ekseriyeti geçinmekte zorlanırken bir kısım insanlar da “ne olduk delisi” gibi davranıyor ve devlet de israf yarışına girmişse o ülkede yine demokrasiye tuzaklar kurulmuş demektir. Demokrasinini yolun bankalardan ve “kasa”lardan geçiyor da denilebilir. Eğer vatandaşın kasası olan cepler boşsa, alınan maaşlar kiralara dahi yetmiyorsa, veliler öğrencilerini nasıl okutacağını kara kara düşünüyorsa, o ülkedeki demokrasi yolu çukurlarla dolu anlamına gelir. 

Velhasıl, demokrasi yolu her yerden geçer; ancak işin içinde ve özünde “hak, hukuk ve adalet” olmak mecburiyetindedir. İçinde “hak, hukuk ve adalet” olmayan yol nereden başlarsa ve nerede biterse bitsin, o yola “demokrasi yolu” demek mümkün değildir.

O halde esas meselenin ve tartışma konusunun “hak, hukuk ve adalet” meselesi olduğunu iyice kavramakta fayda var. Hak, hukuk ve adaleti ısrarla talep etmek mutlak surette demokrasi yolunu açacak ve ülkemiz öylece huzura kavuşacaktır. Dolayısı ile bu yolun nereden başlayıp nereden geçeceğinden ziyade yolda olması gereken “işaret”lere dikkat çekmekte fayda vardır. 

Demokrasi yolu haksızlıktan, hukuksuzluktan ve adaletsizlikten geçmez vesselam.