Hava durumundan farklı olarak iklim, bir yerin meteorolojik olaylarını uzun süreler içinde gözlemlenmesidir. Bir yerin iklimi o yerin enlemine, yükseltisine, yer şekillerine, kalıcı kar durumuna ve denizlere olan uzaklığına bağlıdır. İklimi inceleyen bilim dalına klimatoloji adı verilir.  

İklim ve insan arasındaki ilişki ile ilk insan Âdem’in (as) yaratılışından bugüne kadar insanlığın kaderini etkileyen hem de dünyanın şekillenmesine yol açan karşılıklı ve devamlı değişen bir etkileşim aklımıza geliyor. 

Bu ilişki ilk andan itibaren tek taraflıyken, sanayi devrimiyle birlikte çift taraflı yani insanın iklimi şekillendirmesi olayı devreye girmiştir. 

İklim, insanların yaratılışından itibaren yeryüzündeki dağılışından günlük alışkanlıklarına, kültürlerinden fizyolojik yapılarına kadar her şeyi doğrudan etkilemiştir. 

İnsanlar tarih boyunca su kaynaklarına yakın, ılıman iklim bölgelerini (orta kuşak) tercih etmişlerdir. Bunun sonucu, çöller, kutuplar ve aşırı yağışlı/nemli ekvator civarı nüfusun en seyrek olduğu yerler olmuştur.

Tarım, hayvancılık, ormancılık ve turizm bilindiği üzere doğrudan iklime bağlıdır. Mesela, Akdeniz ikliminde zeytin ve narenciye yetiştirilirken, sert kara ikliminde büyükbaş hayvancılık gelişmiştir. Giyilen kıyafetler, evlerin yapı malzemesi, yenilen yemekler ve hatta karakterler bile iklimle değişmektedir.

İlk zamanlardan beri sıcak bölge insanlarının uzun boylu ve koyu tenli, soğuk bölge insanların ise ısı kaybını azaltmak için daha tıknaz ve açık tenli olması iklime uygunluğunun bir sonucu olarak düşünülebilir. Geçmişteki büyük iklim değişiklikleri (Nuh Tufanı, Ad ve Semud kavimlerinin yaşadığı musibetler vb.), devletlerin, toplulukların yıkılmasına-dağılmasına yeniçağların açılmasına neden olmuştur.

Orta Asya’da yaşanan şiddetli kuraklık ve iklim değişiklikleri, Türk boylarının ve diğer kavimlerin batıya doğru göç etmesine, dolayısıyla Roma İmparatorluğu’nun parçalanmasına ve Avrupa’nın bugünkü etnik yapısının oluşmasına yol açtı.

Avrupa’da sıcaklıkların düşmesi, kıtlığa, tarım üretiminin durmasına, Fransız İhtilali’ni vb. tetikleyen sosyal patlamalara neden oldu.

Özellikle 18. yüzyıldaki Sanayi Devrimi ile birlikte insan, iklimin pasif bir nesnesi olmaktan çıkıp, onu değiştiren aktif bir özne haline gelmiştir. Çünkü sanayi geliştikçe, kömür, petrol ve doğalgaz kullanımı atmosferdeki karbondioksit ve diğer sera gazlarının oranını hızla arttırdı. Atmosfere salınan bu gazlar, güneşten gelen ısının uzaya geri kaçmasını engelleyerek küresel sıcaklıkların artmasına, ekolojik dengenin bozulmasına neden oldu.

Ayrıca, ormanların değişik nedenlerle yok edilmesi, şehirleşme ve betonlaşma, yeryüzünün güneş ışığından faydalanma-yansıtma oranını değiştirerek iklim sistemlerini bozmaktadır. Bugün iklim ve insan ilişkisi kritik bir kırılma noktasındadır. İnsan kaynaklı iklim değişikliği; aşırı hava olayları (kuraklık, seller, kasırgalar), deniz seviyelerinin yükselmesi ve biyoçeşitlilik kaybı olarak bize geri dönmektedir. Bu durum, yakın gelecekte milyonlarca insanı “iklim mültecisi” haline getirme riski taşımaktadır. İnsanlığın bu değişimlerde hayatta kalması ve refahını sürdürmesi, tabiatla mücadelesini bırakıp ona yeniden uyum sağlamasına bağlıdır. 

İnsanın “bulaşık eli” iklim sistemine bilerek veya bilmeyerek müdahale ettiğinde, iklimde değişimler olmaktadır. İklimdeki değişiklikler artık tabiatın kendi yavaş döngüsüyle değil, tarihte görülmemiş bir hızla ve dengesizce gerçekleşmektedir.