Geçen gün serin bir havada vakfın ön tarafında betonun üstünde rastladım. Sonbahar onu da etkilemiş, durgun, mecalsiz, kış uykusu mahmurluğuyla şaşkın görünüyordu. Kaçmak istese de yavaş adımları, yorgun vücudu elvermiyordu. 

Belli bir mesafe kış uyuşukluğu içinde hareketleri yavaşladı ve durdu. Küçük vücudu, dört ayakları, uzun kuyruğu ve sevimli başının iki tarafında simetrik, iri gözleri ile bana bakıyordu. O masumun çaresiz bakışlar, Viktor Hugo’nun şiirini hatırlattı: “Bir bakışın kudreti bin lisanda yoktur/ bir bakış bazen şifa, bazen zehirli oktur...” O küçük canlının bakışları karşısında, kendi aczimi ve çeresizliğimi anladım ve aldı bir düşünce... 

Şiirlerde ateşte yanmayan, hayatını ateş içinde sürdürdüğüne inanılan semenderi hayal ettim. Tasavvufta hakikî aşık, aşk ateşi içinde yanarken semender gibi zevk aldığını Şeyh Galib’in Divanı’ndan zihnimde kalan, berceste beytinden ateş şiirinde görüyoruz. “Gül âteş, gülbün âteş, gülşen âteş, cûybâr âteş/ Semender-tıynetân-ı aşka besdir lâlezar âteş” (Semender gibi ateşin yakmadığı aşıklar, ateş dolu bir âleme dalmış gibi huzur duyarlar. Gül ve lale bahçeleri ona yangın yeri gibi alev alevdir. Hatta akan ırmak dahi akan alev gibi görünür.)

Divan Şairi Azmizâde Hâletî’nin herkesin bildiği beyti: “Gam âteşine semender olmak yeğdir/ Pervanesi olmadan çerâğ-ı emelin” yani (Fânî, geçici, boş emellerin, mecazî aşkların, aldatıcı umutların peşinde pervane gibi eteşin etrafında hevesle dönerek yanıp yok olmaktansa; dünyada gam ve keder ateşine karşı sabır ve tevekkülle bir semender gibi musibet ateşi içinde hamdım, yandım, piştim diyebilmeli.) 

Ömer Seyfettin, Nâdan adını verdiği bir hikâyede, Köse Vezir’in tehlikiler karşısındaki durumunu şöyle tasvir etmiştir. “Köse Vezir, ateş içinde yanmayan bir semender gibi sakindi...”

Mecazî aşkların fırtınalarına kapılmadan âfâkî âlemlerden geçip doğrudan hakikat âlemlerinin saf, duru, berrak ve latif iklimlerin baharına uğramış olan Hasan Feyzi Yüreğil, heyecan veren şiirleriyle bir numune-u imtisal olarak ilahi aşkın zirvelerini göstermiştir. Ayrılık Şiiri gönülden gönüle akan bir ateşin kıvılcımlarını anlatıyor: “Çekilip nur-u hidayet yine zindan olacak, / Yine firkat, yine hasret, yine hüsran olacak.” “Bab-ı feyzinden ırak olmayı asla çekemem, / Dahi nezrim bu ki canım sana kurban olacak.” Küçücük kalbine kâinat kadar ulvî bir aşkı yerleştirmiş, canını nezrettiği Üstad Bediüzzamandan önce ebedî âlemlere vasıl olmuş... 

Efsanelere, şiirlere hikâyelere konu olmuş küçük semenderin masum bakışları karşısında bakılması, beslenmesi, barınması hususunda acizliğini fark ettim. “Evet, küre-i arzda döryüz bin nevileri zihayatları [hayat sahiplerini] halk eden...” (11. Şua, 11. Mesele, s. 289) Harika çalışan bedenlerini, organlarını veren, kusursuz donatıp çalıştıran, besleyen, büyüten, her ihtiyaçlarını eksiksiz karşılayan, çoğaltan muayyen ömürleri miktarınca yaşatan mahlukatın sahibi, maliki, yaratıcısı Rabbimin kudretini, azametini, mu’cizelerini düşündüm. Her yerde, her şeyde, her varlıkta Yüce Allah’ın en güzel isimlerinin cilvelerini, tecellilerini, tezahürlerini tefekkür ettim...      

Aşk ateşinin ıstırabında semendere imrenen aşıkların muhabbet iklimindeki vaziyeti bizce meçhul! Küçük semender sakin adımlarla önümden giderken, marifet ve muhabet dersleriyle ateşten korunmanın sırlarını anlatıyordu...