İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin açıkladığı veriler, çalışma hayatındaki acı tabloyu bir kez daha gözler önüne seriyor. 2016 yılından bu yana en az 21 bin 956 işçi hayatını kaybetti. İzmir Aliağa’da meydana gelen ve 19 işçinin hayatını kaybettiği patlamayla birlikte 2026 yılındaki işçi ölümleri ise en az 1.949’a ulaştı.

Bu rakamları istatistiki rakamlar olarak değerlendiremeyiz. Her birisi evine ekmek götürmek için çalışan insanlar... Büyük bir ilçenin nüfusundan daha fazla insan. 

Peki, neden bu ölümlerin önüne geçilemiyor? 

Elbette işverenlerin sorumluluğu büyük. Ancak sorumluluk yalnızca iş yeri sahipleriyle sınırlı değil. Denetim görevini yerine getirmeyenler, eksik denetim yapanlar ve iş güvenliği kurallarının uygulanmasını sağlayamayanlar da bu tablonun sorumluları arasında.

AKP ve MHP’nin reddettiği, HABAŞ’ta yaşanan kazanın araştırılması amacıyla verilen Meclis Araştırma Önergesi üzerine konuşan Kütahya Milletvekili Ali Fazıl Kasap’in açıklamaları bu konuda dikkat çekici.

Kasap, iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının maaşlarını işverenden almalarının denetim mekanizmasını zayıflattığını belirterek, “Bu nedenle raporlar da genelde onların istediği şekilde düzenleniyor” diyor.

Kasap’ın çözüm önerisi de oldukça önemli. İş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının doğrudan işveren tarafından değil, bağımsız bir havuz sistemi üzerinden istihdam edilmesini öneriyor.

Önerge kabul edilip, Meclis’te bir araştırma komisyonu kurulsaydı, bu ve benzeri denetim konusundaki hatalar, yanlışlar, sıkıntılar konuşulur, ilgili kanunlar değiştirilebilirdi.

***

MECLİS’TE KOMİSYON KURULSAYDI…

Türkiye, iş cinayetleriyle ilk kez karşılaşmıyor. Daha önce yaşanan büyük felaketlerin ardından Meclis araştırma komisyonları kuruldu, raporlar hazırlandı.

Manisa’nın Soma ilçesinde 13 Mayıs 2014 tarihinde yaşanan maden faciası bunun en acı örneklerinden biri. Soma’daki Eynez Maden Ocağı’nda çıkan yangın sonucu 301 maden işçisi hayatını kaybetti. Meclis’te araştırma komisyonu kuruldu ve kapsamlı bir rapor hazırlandı. 

Raporda, Türkiye’nin iş sağlığı ve güvenliği sorunlarının ülkenin genel sosyo-ekonomik gelişmişlik ve eğitim düzeyi ile işsizlik sorunlarıyla doğrudan bağlantılı olduğu vurgulandı.

İş güvenliği kültürünün oluşturulması, nitelikli iş güvenliği uzmanlarının yetiştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yaygınlaştırılması, kalıcı tedbirlerin alınması ve işçilerin belirli aralıklarla eğitilmesi gibi önemli tavsiyelere yer verildi.

Son 16 yılda iş cinayetleriyle ilgili dört ayrı komisyon kuruldu.

Peki, bu raporların gereği ne kadar yerine getirildi?

2014 yılından bu yana hangi tedbirler alındı? Hangi eksiklikler giderildi? İş güvenliği konusunda hangi düzenlemeler hayata geçirildi?

Bu soruların cevapları kamuoyu yeterince bilmiyor. Bildiğimiz gerçek, iş kazaları ve işçi ölümleri devam etmesi...

***

DENETÇİLER BAĞIMSIZ OLMALI

Demek ki alınan tedbirler yeterli değil. Hazırlanan raporlar, yapılan tavsiyeler ve ortaya konulan öneriler çalışma hayatında bekleneni sağlayamamış.

Burada çok önemli bir eksiklik daha var.

Meclis araştırma komisyonları rapor hazırlıyor, tavsiyelerde bulunuyor. Peki, bu tavsiyelerin uygulanıp uygulanmadığını kim takip ediyor?

Rapor hazırlamak elbette önemli. Ancak asıl önemli olan, o raporlardaki tekliflerin hayata geçirilmesi.

İş kazalarının her yıl can almaya devam etmesi, denetim mekanizmasının yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor. İş güvenliği uzmanları bağımsız olmalı. Denetimler göstermelik değil, bağımsız uzmanlarca etkin ve tarafsız biçimde yapılmalı.