Bütün gelişmeler beşer ihtiyacının şiddeti, insanın çabası ve Yaratan’ın beşer aklına ilhamıyla gerçekleşiyor. İnsan sınırlı aklı sınırsız ihtiyaçlarına ve sayısız düşmanlarına güç yetiremiyor. Arayan kâinattaki Allah’ın kanunlarını keşfediyor. Keşifle değişenler ne olursa olsun, insanın acizliği, zayıflığı değişmiyor.

Hayat, afakta ve enfüste bütün hareketliliğiyle devam ediyor. Soğuk savaşlar bitse de yıkıcı ve yapıcı cephelerde, ciddi bütçeler ve insan kaynakları sarf edilerek manevi atom bombası tesirinde yazılımlar, zehirli düşünceler, tahrip edici kayıtlar, görüntüler, yazılar, çiziler üretilmeye devam ediliyor. Tabii yine birileri de bir yerlerde atom bombası gibi tesirli hak ve hakikati öğrenmeye, yaşamaya, anlatmaya, bu uğurda maddi ve manevi mücahede etmeye devam ediyor. Klavyeler ‘karşı cepheye’ kelime kelime top gülleleri gönderiyor. Yoğun çatışma hali aralıksız devam ediyor.

Sanırım insan için en önemli gündem bu cephelerde nerede durduğumuz, hayat idealimizin neresinde olduğumuz ve bu uğurda neler yaptığımızdır. Cephede savaş kurallarına uyan kazanıyor. Savaş; gafleti, uyumayı, ihmali kabul etmiyor.

Her çağ kazanımları ve tehlikeleri ile birlikte geliyor. Değişen cepheler, araç gereçler ne olursa olsun insanın yaşamak ihtiyacı değişmiyor. Doğumu, yaşamı, ölümü Allah’ın koyduğu kanunlar çerçevesinde gerçekleşiyor.

Yaşadığımız âlem gibi dijital âlemin de kendine has kuralları vardır. İnsanın iki dünya saadetini kazanma imtihanı sürekli değişen, gelişen, çeşitlenen teknolojik araçlarla ama değişmeyen insanlık değerleriyle oluyor. İnsanlaşan robotlar imtihan kazanmıyor ama robotlaşan insanlar imtihanını kaybediyor. Araçlardan yollara atılan çöpler veya o çöpleri toplayanlar aracın markasıyla, modeliyle alakalı olmuyor. İnsan kullandığı araçla daha iyi veya daha kötü bir insan olmuyor. İnsan araçlarla değil, yüksek amaçlarla değer kazanıyor.

Ellerdeki, ceplerdeki yapıcı veya yıkıcı teknolojik araçlar kişinin hayat hedefine hizmet ediyor. İdeal sahibi, değişen araçlarla yoluna devam ediyor. Belki araçlar yenilendikçe ve çeşitlendikçe amaca ulaşmak daha kolay oluyor. Böylece “düşmanın silahıyla silahlanmak” kavramı daha bir önemli hale geliyor. Dün, beline silahını kuşanıp sokağa çıkan insanlar, bugün farklı teknolojik araçlarla, her bir tuşu bir ateşleme aracı yaparak, sanal şehirlerde cirit atıyor.

İmtihan değişmiyor, imtihanın araçları değişiyor.

İnsan çok yönlü duygu taşıyan bir canlı. Hazinelerinin anahtarlarını taşımak için güçlü bir topluluğa ihtiyaç duyan ve kibri sebebiyle Allah’ı ve Hazret-i Musa’yı tanımayan Karun da neticede tanımadığı Allah’ın kanunu ile dünyaya geldi, O’nun kurallarıyla yaşadı ve yine O’nun kurallarıyla asi bir kul olarak, isteği dışında herhangi bir kişi gibi dünyadan göçüp gitti. Demek, şartları ne olursa olsun insan bir kanuna tabi olarak dünyaya geliyor, yaşıyor ve yine bir kanuna tabi olarak gidiyor.

Bugün de birileri zengin, güçlü, zalim; birileri fakir, adaletli, mazlum. Bugün de dün gibi değişmeyen ecel, ölüm, kabir kanunları işliyor.

Dijital âlem, amellerin zerre zerre hesaplandığı sayının, hesabın daha bir görünür olduğu, şedit bir âlemdir. Dijital âlemin de sahibi Allah’tır ve O’nun kanunları geçerlidir. İnsan burada da imtihandadır.