Bir millete veya bir ülkeye de mahsus değil. 

Dünyanın her yerinde görülebiliyor ve hızla yayılıyor. Tahakkümde, ‘zehirli bal’ gibi menhus bir lezzet olduğu için herkesin hoşuna gidiyor.

Çabuk tedavi edilmez ise; küçük küçük nemrutçuklar, firavuncuklar üretebiliyor.

Çaresi, aşısı hak ve hukuku savunmak, hürriyetlerimize sahip çıkmak.

*** 

Bediüzzaman 1911’de yazmış Münâzarât eserini. İstibdadı teşhis ederek ondan kurtulmanın ve hürriyete kavuşmanın formüllerini söylüyor.

Timothy Snyder ise yaklaşık yüzyıl sonra yazdığı “Tiranlık Üzerine Yirminci Yüzyıldan Yirmi Ders” adlı eserinde, geçmişteki örneklerle bugünü anlayıp anlamlandırmamızı, tiranlık virüsüne karşı uyanık olmamızı öğütlüyor. 

Dert aynı, akıl için yol bir. Allah’ın rahmetinden ümit kesmeden, şuurla, basiretle, müsbet hareket içinde, azimle, kararlılıkla mücadeleye devam.

***

“İstibdat nedir”? Yılları aşıp gelen cevap, Münâzarât kitabından:

• İstibdat tahakkümdür

• Muâmele-i keyfiyedir

• Kuvvete istinad ile cebirdir

• Rey-i vâhiddir

• Sû-i istimâlâta gâyet müsâit bir zemindir

• Zulmün temelidir 

• İnsâniyetin mâhisidir (mahvedici)

• Sefâlet derelerinin esfel-i sâfilînine insanı tekerlendirir

• Âlem-i İslâmiyeti zillet ve sefâlete düşürtür

• Ağrâz ve husûmeti uyandırır

• İslâmiyeti zehirlendirir.

• Panzehiri, kurtuluş reçetesi ise; Rahman’ın hediyesi olan meşrû hürriyettir.

• Şeriat; istibdadı mahvetmek ve tahakkümü ortadan kaldırmak için gönderilmiş.

***  

Timothy Snyder ise, kitabına Leszek Kolakowski’nin “Siyasette kandırılmış olmak bir mazeret değildir” sözü ile başlıyor. Okuyucuyu silkeleyip sarsıyor. İncelediği 20 dersin başlıkları şöyle:

• Peşinen itaat etmeyin

• Kurumları koruyun

• Tek partili devlet sisteminden sakının

• Dünyaya karşı sorumluluklarınızı üstlenin

• Meslekî ahlâk değerlerinden şaşmayın

• Paramiliterlere (“yardımcı askerlere”) dikkat edin

• Silâh taşımanız gerekiyorsa bunu çok iyi düşünün

• Diğerlerinden ayrışın

• Dilinize özen gösterin

• Gerçeklerden şaşmayın

• Araştırın

• Karşınızdakilerle göz teması kurun ve sohbet edin

• Somut politikalar uygulayın

• Özel hayatınız olsun

• Hayır işlerine katkıda bulunun

• Diğer ülkelerdeki akranlarınızdan bir şeyler öğrenin

• Sakıncalı kelimelere dikkat edin

• Hayal bile edilemeyen gerçekleştiğinde sakinliğinizi koruyun

• Vatansever olun

• Elinizden geldiğince cesaretli davranın.