Şimdilerde meslek sahibi olmuş pek çok öğrencimizle zaman zaman karşılaşırız. On yıllar öncesinden sizin unuttuğunuz, onların hiç unutmadığı hatıralar paylaşırlar. Geçenlerde birisi, “Hocam birinci sınıfta idik, siz bize, kitap okumanın ve sınıfta söz hakkı almanın önemini anlatırken, ‘Dirseğinizin altına koyduğunuz kitap kadar parmağınız yukarı kalkar’ demiştiniz, ben bu cümleyi hiç unutmadım” diyor. Belli ki, öğrenci, kendi hayatına dokunan, söz alarak katıldığı dersi unutmuyor. Yine geçenlerde şimdilerde bir kurumda müdür olan sevgili öğrencim, “Hocam, sizinle ne zaman karşılaşsak, kopya teşebbüsüm aklıma gelir ve hep için için bir mahcubiyet yaşarım.” diyor. Gülüşüyoruz. 

Evet, “Hayat, hatıradır.” Olumlu olumsuz bütün yaşananlarla “biz” oluruz. Doğrusu Türk Dili Dersinin misyonu öğrencinin kendini sözlü ve yazılı olarak doğru ifade etmesine yardımcı olmaktır. Bundandır ki, benim çoğu dersimde bir iki öğrenci kürsüye çıkar ve hazırlıklı/hazırlıksız topluluk karşısında konuşma uygulaması yapar. Bu tarz, hocayı, öğrenciyi canlı tutar ve dikkatleri uyumaktan kurtarır.

2026’nın son dersinde de “dönem değerlendirmesi” anlamında benzer bir uygulama yaptık. Sınıfa dağıttığımız kağıtlara “başlamak ve bitirmek”le ilgili küçük bir kompozisyon yazın, dedik. Renkli sonuçlar çıktı. “Hocam ben kitap okumayı severim ama yazı yazamam, çok da denedim olmuyor.” diyen gencimiz, “Kendini hiç kısıtlama, aklına gelen cümleleri dök kağıda” ,-saçmalama hakkını kullan-, deyip motive edince, kendisinin de şaşırdığı orijinal cümlelere kavuştuk. Öğrenciyi bazen bir şeyler yapmaktan alıkoyan şey katı kurallar oluyor. Kelimeler içeriden haberlerdir. Bir diğer gencimiz de, kompozisyonunda “başlayan da ben değilim, bitiren de” diyerek, mutsuz şekilde, birilerinin yaptığı tercihleri okuduğuna dikkat çekiyor. Küçücük kağıtlarda kimi ağır, kimi hafif ciddi haberler var. Kelimeler zorlanıyor bazılarını taşımaktan. İlginç olan hepsi güzel, hayatın içinden ve kişinin iç dünyasından farklı duygular, haberler taşıyor. 

Anladık ki, öğrencinin sözlü veya yazılı olarak kendini ifade etmesinin kanallarını açık tutmak gerekiyor. Bu, çok faydalıdır. Özellikle lise ve üniversite ortamlarında öğrenci bir şekilde kendini ifade edebilmelidir. O ifadelerin içerisinde öğrencinin iç dünyasından her kelime, ilgilisi için pek çok haberler taşır. Bu uygulama eğitimin misyonu içindedir. 

Yoksa ifade edilmemiş düşünce; tanınmıyor, bilinmiyor. Tanımadığın, bilmediğin bir şey için de bir şey yapılamıyor. Böyle törpülenmemiş, gün yüzü görmemiş düşünceler taşıyan için de ulaşacak muhatapları için de yıkıcı etkiler taşır. 

Eğitim tanınmayı, bilinmeyi kolaylaştırmalıdır. 

Konuşan, dinleyen bir toplum olalım; bu, pek çok yıkımları önler.