Çünkü nasıl bin masumların hukukunu çiğneyen bir zalimi cezalandırmak ve yüz mazlum hayvanları parçalayan bir canavarı öldürmek, adalet içinde mazlumlara bin rahmettir. Ve o zalimi affetmek ve canavarı serbest bırakmak, bir tek yolsuz merhamete mukabil yüzer bîçarelere yüzer merhametsizliktir. Aynen öyle de, Cehennem hapsine girenlerden olan kâfir-i mutlak, küfrüyle hem esma-i İlâhiyenin hukukuna inkâr ile tecavüz, hem o esmaya şehadet eden mevcudatın şehadetlerini tekzip ile hukuklarına tecavüz ve mahlûkatın o esmaya karşı tesbihkârâne yüksek vazifelerini inkâr etmekle hukuklarına tecavüz ve kâinatın gaye-i hilkati ve bir sebeb-i vücudu ve bekası olan tezahür-ü rububiyet-i İlâhiyeye karşı ubudiyetlerle mukabelelerini ve âyinedarlıklarını tekzip ile hukukuna bir nevi tecavüz ettiği haysiyetiyle, öyle azîm bir cinayet, bir zulümdür ki, affa kabiliyeti kalmaz. [Muhakkak ki Allah, kendisine ortak koşulmasını affetmez. (Nisâ Suresi: 48, 116)] ayetinin tehdidine müstahak olur. Onu Cehenneme atmamak bir yersiz merhamete mukabil, hukuklarına taarruz edilen hadsiz davacılara hadsiz merhametsizlikler olur. İşte o davacılar, Cehennemin vücudunu istedikleri gibi izzet-i celâl ve azamet-i kemal dahi kat’î isterler.

Evet, nasıl bir serseri, asi ve raiyete tecavüz eden bir adam, oranın izzetli hâkimine dese: “Beni hapse atamazsın ve yapamazsın,” diye izzetine dokunsa, elbette, o şehirde hapis olmasa da, o edepsiz için bir hapis yapacak, onu içine atacak. Aynen öyle de, kâfir-i mutlak, küfrüyle izzet-i celâline şiddetle dokunuyor ve azamet-i kudretine inkâr ile dokunduruyor ve kemal-i rububiyetine tecavüzüyle ilişiyor; elbette, Cehennemin pek çok vazifeler için, pek çok esbab-ı mucibesi ve vücudunun hikmetleri olmasa da, öyle kâfirler için bir Cehennemi halk etmek ve onları içine atmak, o izzet ve celâlin şe’nidir.

Şualar, 11. Şua, 8. Mesele, s. 254

LÛGATÇE:

âyinedarlık: aynalık yapma, gösterme.

azamet-i kemâl: kemâl, olgunluk ve 

mükemmelliğinin büyüklüğü.

esbab-ı mucibe: gerektiren sebepler.

esma-i İlâhiye: Allah’ın isimleri.

gaye-i hilkat: yaratılış gayesi, maksadı.

halk etmek: yaratmak.

izzet-i celâl: büyüklüğün ve yüceliğin 

haysiyet ve şerefi.

kâfir-i mutlak: tam ve kesin küfürde, inkârda olan.

kemâl-i rububiyet: Allah’ın mahlûkatını 

terbiye ve idare edişindeki mükemmellik.

mizanlı: ölçülü.

raiyet: bir devletin tebaası olan ve vergi veren halk.

sebeb-i vücut ve beka: varlık ve devam sebebi.

şe’n: iş, fiil, bir şeyin gereği.

tezahür-ü rububiyet-i İlâhiye: Cenab-ı 

Hakkın terbiye, tedbir ve idare ediciliğinin 

ortaya çıkması, görünmesi.

ubudiyet: kulluk.