Adı güzel, insanı güzel Efendiköprüsü Köyü’nün öğretmeni Mustafa Ali, artık köylüleri ilerletme sevdasındaydı. Ona göre bunun yolu, köye ilericiliğin simgesi olarak gördüğü bir heykel dikmekten geçiyordu. Hem de caminin yanındaki çeşmelerin yanı başına...
Mustafa Ali, köylüyü ikna etmenin yolunun bakkal Hacı Kadir’i inandırmaktan geçtiğini biliyordu. Hemen her gün dükkâna uğrayıp onunla konuşuyor, tartışıyor, bazen de heyecanla sesini yükseltiyordu.
Efendiköprüsü, Gediz-Kütahya yolu üzerinde, Gediz’e yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta, Kafkas göçmeni Kazan Tatarlarının yaşadığı ve dindar insanlarıyla tanınan bir köydü.
Mustafa Ali, Valiliğe müracaat ederek köye heykel dikilmesini istemiş, müracaatı da uygun bulunmuştu. Fakat heykel için köy içinde uygun bir yer bulmak gerekiyordu. Okul bahçesi müsaitti ama okul köyün dışındaydı. Mustafa Ali ise heykelin herkesin gözü önünde olmasını istiyordu.
Sonunda aradığı yeri buldu: Caminin kıblesinin biraz doğu tarafındaki çeşmelerin önü... Kadınlar gün boyunca çeşme başındaydı. Erkekler de camiye geldiklerinde heykeli mutlaka göreceklerdi.
Ne var ki köylüler buna şiddetle karşıydı. Caminin kıblesine yakın olduğu için heykelin önünde sanki ibadet ediliyormuş gibi düşünüyor, “Biz putperest değiliz!” diyorlardı.
Mustafa Ali, Hacı Kadir’i ikna ederse işin kolaylaşacağını düşünüyordu. Çünkü Hacı Kadir’in köyde sözü dinleniyordu.
Bir gün yine dükkânda ısrarla:
— Hacım! Bu heykeli mutlaka caminin yanına dikmeliyiz, diyordu.
Hacı Kadir anlatmaktan bıkmıştı: Bu heykeli dikmek bize ne kazandıracak hoca? diye sordu.
Mustafa Ali hemen cevap verdi: Hacım, ilerlersiniz, ilerici olursunuz! diye bağırdı.
Hacı Kadir derin bir nefes aldı. Sonra sakin sakin konuşmaya başladı: Hoca, hoca! Zere, depremden önce Yunuslar Kasabası’na da heykel dikildi. 1969 Gediz Depremi’nde kasaba adeta yerle bir oldu. Depremden sonra Avrupa’dan gelen teknik elemanlar, enkazı kaldırıp aynı yerde yeniden inşa etmenin çok zor ve masraflı olduğunu gördüler. Köylülerin de rızasını alarak, iki-üç kilometre ileride Kütahya-Gediz asfaltının yanındaki boş araziye yeni yerleşim kurdular.
Bir an sustu. Sonra Mustafa Ali’ye bakarak: Yunuslar heykel dikti, ilerledi; iki-üç kilometre gidip yola indi. Biz ise zaten yolun üstündeyiz. İlerlersek yoldan uzaklaşır, yoldan çıkarız hoca!
Mustafa Ali’nin verecek cevabı kalmamıştı.
Anadolu insanı böyledir. Zekidir, nüktedandır; Nasreddin Hoca’nın torunlarıdır. Bazen uzun uzun konuşmaz. Birkaç cümleyle öyle bir söz söyler ki, yıllarca unutulmaz.
Hacı Kadir’in sözü de öyleydi: “İlerlemek her zaman ileri gitmek değildir!”