AMERİKA’DAN MEKTUP - CHICAGO
İBRAHİM DEMİRÖZ

Salondaki genç bir adam, Senato adayı Abdul El-Sayed'e tek bir soru soruyordu: "Müslüman Kardeşler'i reddediyor musunuz?" 

El-Sayed "Elbette, kesinlikle" diye cevap verdi. Ama hemen ardından kendisi sordu: Bu soruyu neden bana soruyorsunuz? Diğer politikacılara da soruyor musunuz?

Üç hafta sonra, 3 Kasım ara seçimlerinde El-Sayed Michigan'dan senatör seçildi. Böylece Amerikan Senatosu'na ilk kez bir Müslüman girecek. Bu hafta masamda, bu olayın gölgesinde yazılmış bir yazı var. Dikkatimi çeken, yazarının bir Müslüman değil, bir Hristiyan olması.

Bir Hristiyanın kendi cemaatine soruları

Robbie McLaughlin, "İslâm Gerçekten Amerika'yı Ele Geçirmeye mi Çalışıyor?" başlıklı yazısında, Hristiyan milliyetçiliği (Christian nationalism) denen akımın içinde yayılan bir korkuyu ele alıyor. Bu anlatıya göre Müslümanlar mahallelere, belediyelere, Kongre'ye sessizce yerleşiyor. Amaçları da bir gün Anayasa'nın yerine Şeriat’ı getirmek.

Yazar bu korkuyu besleyen üç iddiayı tek tek tartışıyor. 

Birincisi, İslâm'ın bir şiddet dini olduğu. 

İkincisi, tarihin İslâm'ın fetihçi doğasını kanıtladığı. 

Üçüncüsü de Amerika'nın bir Hristiyan ulusu olduğu ve Müslümanların güç kazanmasının bu kimliği tehdit ettiği.

Robbie’nin cevapları yalın ve cesur. 

Kur'ân'daki cihad ayetlerini bağlamından kopararak dillerine dolayanlara, önce kendi Kitab-ı Mukaddes'lerini açmalarını öneriyor. Tesniye'de ve Samuel'de, kadın ve çocuk ayırt etmeden kılıçtan geçirilmesi emredilen kavimleri hatırlatıyor. Haçlı Seferleri'ni, Amerika kıtasındaki sömürgeciliği, köleliği İncil'den ayetlerle savunan vaizleri sayıyor. 

Sorusu açık ve net: Kendi dinimizin en karanlık sayfalarıyla yargılanmak istemiyorsak, aynı insaflı tavrı Müslümanlara neden göstermiyoruz?

Kampanyanın gölgesi

Bu tartışma boşlukta doğmadı. 2026 ara seçim kampanyasında İslâm ve şeriat, bazı Cumhuriyetçi adayların söyleminde merkezî bir yer tuttu. Kongre'de Teksaslı iki temsilcinin kurduğu "Şeriatsız Amerika Grubu" (Sharia Free America Caucus) bahar aylarında altmışı aşkın üyeye ulaşmıştı. 

Reklam takip şirketi AdImpact'e göre Cumhuriyetçiler İslâm'ı, Müslümanları ya da şeriatı olumsuz anan reklamlara yaklaşık 12 milyon dolar harcadı. 

Michigan'da El-Sayed'in rakibi Mike Rogers ve Başkan Trump, onu defalarca Müslüman Kardeşler'le ilişkilendirdi. Eyaletin bağımsız haber sitesi Bridge Michigan, bu iddiayı destekleyen doğrudan bir kanıt bulamadığını yazdı.

Bu siyasetçiler, kaygılarının ulusal güvenlik, aşırılık ve hukukun dinî kurallardan korunmasıyla ilgili olduğunu söylediler. Eleştirenler ise bütün bir dinî topluluğun zan altında bırakıldığını düşünüyor. Washington'daki Cato Enstitüsü'nde çalışan Mustafa Akyol, bu havayı 1950'lerin komünist avına benzetip bir tür "ikinci McCarthyçilik" olarak tanımladı.

Rakamlar ise başka bir hikâye anlatıyor. 

Pew Araştırma Merkezi'ne göre Müslümanlar, Amerikalı yetişkinlerin yalnızca yüzde 1 kadarı. Üstelik tek bir siyasi blok da değiller. 

Yaklaşık yüzde 53'ü Demokratlara, yüzde 42'si Cumhuriyetçilere yakın duruyor. Göç ve devletin rolü gibi konularda Demokratlara, aile ve cinsellik gibi konularda Cumhuriyetçilere daha yakınlar. Müslümanlar, gizli bir plan etrafında kenetlenmiş bir topluluk değil; Amerika'nın kendisi kadar çeşitli ve renkli bir topluluktur.

Amerika bu sınavı ilk kez vermiyor

Amerikan tarihini bilen için bu korku tanıdık. 1960'ta John F. Kennedy başkanlığa aday olduğunda, Katolik olduğu için Roma'daki Papa'dan emir alacağı söyleniyordu. Kennedy, Houston'da Protestan din adamlarına yaptığı ünlü konuşmada, kilise ile devletin ayrılığına mutlak biçimde inandığını söyleyerek bu şüpheye cevap vermişti. El-Sayed'in Caro'da kendi durumunu Kennedy'ninkine benzetmesi tesadüf değil.

Kökler Anayasa'da. 

Birinci Ek Madde, Kongre'nin herhangi bir dini resmî din olarak tesis etmesini yasaklıyor. Altıncı Madde ise federal görevler için dinî sınav şartını kaldırıyor. Thomas Jefferson, kaleme aldığı Virginia Din Özgürlüğü Yasası'nın Yahudi'yi ve Hristiyan'ı olduğu kadar "Müslümanları", Hinduları ve inanmayanları da korumak için yazıldığını not etmişti.

1830'larda bu ülkeyi gezen Fransız düşünür Alexis de Tocqueville'i şaşırtan şey de buydu. Amerika'da din, siyasetten ayrı durduğu için insanların gönlünde daha güçlüydü. 

Tocqueville'e göre iktidara yaslanan din, iktidarla birlikte yıpranmaya mahkûmdu.

Ölçü herkese aynı mı?

Elbette karşı tarafın kaygısını da ciddiye almak gerekir. Dinini devlet gücüyle dayatmak isteyen gruplar Müslümanlar arasında da var. 

El-Sayed'i eleştirenler, onun soruyu sade bir cümleyle cevaplamak yerine soruyu soranı sorguladığını söylüyor. Seçmenin, adaylara aşırılıkçı örgütlerle ilgili soru sorması meşrudur. 

Yazar McLaughlin da bunu kabul ediyor. Ona göre mesele, sorunun kendisi değil; ölçünün herkese aynı şekilde uygulanıp uygulanmadığı. Hristiyan adaylardan, Hristiyanlığı kendine kalkan yapmış Ku Klux Klan'ı reddetmeleri neden istenmez?

Yazının en çarpıcı cümlesi bence şu: "Yalnızca benim dinimi koruyan din özgürlüğü, din özgürlüğü değildir; dinî kayırmacılıktır."

Yazar, Hz. İsa'nın "Komşunu kendin gibi sev" buyruğunu hatırlatıyor. Kendine tanıdığı hakları komşusundan esirgeyenin, komşusunu değil, kendini sevdiğini söylüyor.

Bu sözleri okurken Peygamber Efendimizin hadisi aklıma geldi: "Sizden biriniz kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe (gerçek) mümin olamaz" (Buharî, İman 7). 

Kur'ân da "Dinde zorlama yoktur" (Bakara Suresi: 256) der. 

Başka bir ayette ise sizinle din yüzünden savaşmayanlara iyilik etmenin ve adaletli davranmanın yasaklanmadığını, Allah'ın adaletli olanları sevdiğini bildirir (Mümtehine Suresi: 8). Farklı geleneklerden gelen bu sesler aynı noktada buluşuyor: Hakkaniyet, kendinden başlamaz; komşundan başlar.

Bir felsefeci olarak şunu da eklemek isterim: Korku, insanın karşısındakini yüzüyle değil, kafasındaki gölgeyle tanımasıdır. Gölgeyle tartışılmaz. Ancak yüz yüze gelinince gölge dağılır.

Bizim için anlamı

Bu tartışma Türk okura hiç de uzak değil. Almanya'da, Hollanda'da, Fransa'da yaşayan Türkler, seçtikleri temsilcilerin "kimin adına" konuştuğu sorusuyla yıllarca sınandı. Avrupa'da bir Türk belediye başkanı ya da milletvekili seçildiğinde, bunu bir "sızma" olarak gören sesleri hepimiz duyduk. O zaman haklı olarak itiraz ettik: Bizi niyetimizle değil, işimizle değerlendirin.

Ama asıl ders, çoğunlukta olduğumuz yerle ilgili. Bir toplumun özgürlük anlayışı, çoğunluğun azınlığa nasıl davrandığıyla ölçülür. 

Hristiyan, Yahudî, farklı inanç ve düşünceden vatandaşlarımız için, kendimiz için istediğimiz güvenceleri isteyebiliyor muyuz? 

Avrupa'da Müslümanlar için talep ettiğimiz hakkaniyeti, kendi evimizde başkalarına da gösterebiliyor muyuz? 

Bu sorular hepimizin vicdanına düşüyor.

El-Sayed Ocak ayında yemin edip Senato'daki koltuğuna oturduğunda, Amerika küçük ama anlamlı bir eşiği geçmiş olacak. 

Belki de asıl soru, bir Müslüman senatörün Amerika'yı değiştirip değiştirmeyeceği değil. 

Asıl soru, Amerika'nın iki yüz yıl önce yazdığı kendi Anayasası'na hâlâ inanıp inanmadığı.

Chicago'dan selam ve sevgiyle.