Kütüb-i Sitte’nin beşinci büyük eseri olan Sünen-i Nesaî, hadis seçimindeki üstün titizliğiyle tanınan en güvenilir hadis kaynaklarından biridir. Hadis âlimleri, Sünen-i Nesaî’yi Kütüb-i Sitte içerisinde sahih hadisler bakımından en güçlü eserlerden biri olarak değerlendirmişlerdir. Bu kıymetli eserin müellifi ise büyük muhaddis Ahmed b. Şuayb en-Nesaî’dir.

İmam Nesaî, Hicrî 215 (830) yılında Horasan bölgesindeki Nesâ şehrinde dünyaya geldi. Küçük yaşlardan itibaren hadis ilmine yöneldi. Gençlik yıllarında ilim tahsili için Horasan, Hicaz, Irak, Şam ve Mısır gibi dönemin önemli ilim merkezlerini dolaştı. Bu yolculuklar sırasında devrinin seçkin muhaddislerinden hadis dinledi ve kısa zamanda hadis ilminde otorite kabul edilen isimler arasına girdi.

İmam Nesaî, hadis rivayetinde son derece titiz davranan bir âlimdi. Râvilerin güvenilirliğini büyük bir dikkatle araştırır, sağlam olmayan rivayetleri eserine almamaya gayret ederdi. Bu sebeple hadis âlimleri, onun hadis kabul şartlarını İmam Buhârî ve İmam Müslim’e oldukça yakın görmüşlerdir. Sünen-i Nesaî’nin güvenilirliği de büyük ölçüde bu ilmî hassasiyetten kaynaklanmaktadır.

İmam Nesaî’nin en meşhur eseri el-Müctebâ veya yaygın adıyla Sünen-i Nesaî‘dir. Bu eser, müellifinin daha geniş hacimli es-Sünenü’l-Kübrâ adlı kitabından seçerek hazırladığı rivayetlerden meydana gelmiştir. Yaklaşık beş bin yedi yüz hadis ihtiva eden eser, ibadetlerden aile hukukuna, ticaretten ceza hukukuna kadar İslâm hayatının birçok konusunu sistemli bir şekilde ele almaktadır.

İmam Nesaî, sadece hadis nakleden bir muhaddis değil, aynı zamanda hadisleri değerlendiren güçlü bir tenkit âlimiydi. Râvilerin durumunu çok iyi bilir, hadislerin sıhhatini büyük bir dikkatle incelerdi. Bu sebeple onun eserleri, hadis tenkidi alanında da önemli bir yere sahiptir.

Hayatının son döneminde Şam’da bulunduğu sırada Hz. Ali’nin faziletlerini anlatan rivayetleri nakletmesi sebebiyle bazı çevrelerin tepkisiyle karşılaştığı, gördüğü eziyetlerin ardından Mekke’ye giderken hicrî 303 (915) yılında vefat ettiği rivayet edilmektedir. Bu hadise, onun doğruluğundan taviz vermeyen ilmî şahsiyetinin de bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir.

Bugün Sünen-i Nesaî, medreselerde ve ilâhiyat fakültelerinde okutulan temel hadis kaynaklarından biri olmaya devam etmektedir. Hadis seçimindeki titizliği, güvenilir rivayetleri bir araya getirmesi ve ilmî metodu sayesinde, asırlardır İslâm âlimlerinin güvenle başvurduğu eserler arasında yerini korumaktadır.

Bir sonraki ve serimizin son yazısında, Kütüb-i Sitte’nin altıncı eseri olan Sünen-i İbni Mâce ile müellifi İmam İbni Mâce‘yi tanıyacak, ardından Kütüb-i Sitte’nin İslâm ilimlerindeki yerini genel olarak değerlendireceğiz.

Kaynakça: Sünen-i Nesaî (Mukaddime); TDV İslâm Ansiklopedisi, “Nesaî” maddesi; İbrahim Canan, Hadis Tarihi; Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü; M. Yaşar Kandemir,