Bu yönüyle asırlar boyunca fakihlerin ve müftülerin en çok başvurduğu hadis kaynaklarından biri olmuştur. Müellifi ise hadis ilminin seçkin simalarından Ebu Davud Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî’dir.

İmam Ebu Davud, hicrî 202 (M.817) yılında Sicistan’da doğdu. Daha genç yaşlarda hadis ilmine ilgi duydu ve ilim tahsili için uzun yolculuklara çıktı. Hicaz, Irak, Horasan, Şam ve Mısır başta olmak üzere dönemin önemli ilim merkezlerini dolaştı. Ahmed b. Hanbel başta olmak üzere birçok büyük muhaddisten hadis rivayet etti. Hadis öğrenmek uğruna binlerce kilometre yol katetmesi, onun ilme olan bağlılığını göstermektedir.

İmam Ebu Davud’un en büyük eseri olan Sünen-i Ebu Davud, yaklaşık beş bin iki yüz hadis ihtiva etmektedir. Müellif, yüz binlerce hadis arasından özellikle fıkhî hükümlere delil teşkil eden rivayetleri seçerek eserine almıştır. Kendisi, bu kitabında yer alan hadislerin bir müçtehidin ihtiyaç duyacağı temel rivayetleri kapsadığını ifade etmiştir.

Bu eserin en önemli özelliklerinden biri, hadislerin fıkıh bablarına göre düzenlenmiş olmasıdır. Taharetten namaza, zekâttan oruca, hacdan alışverişe, aile hukukundan ceza hukukuna kadar birçok konu, ilgili hadislerle sistemli bir şekilde ele alınmıştır. Böylece eser, yalnızca hadis âlimlerinin değil, İslâm hukukuyla meşgul olan âlimlerin de vazgeçilmez başvuru kaynaklarından biri hâline gelmiştir.

İmam Ebu Davud, eserine aldığı hadislerin tamamının aynı kuvvette olmadığını da açıkça belirtmiştir. Sahih hadislerin yanında hasen derecesindeki rivayetlere ve bazı zayıf hadislere de yer vermiş; ancak bunları seçerken hadis âlimlerinin kabul ettiği ölçüler çerçevesinde hareket etmiş, özellikle çok zayıf ve uydurma rivayetlerden kaçınmıştır. Bu ilmî dürüstlük, onun hadis anlayışındaki titizliğini ortaya koymaktadır.

Hadis âlimleri, Sünen-i Ebu Davud’u Kütüb-i Sitte’nin en önemli eserlerinden biri kabul etmiş ve üzerine çok sayıda şerh kaleme almışlardır. Eser, asırlardır medreselerde okutulmakta ve İslâm hukukuna dair çalışmalarda temel kaynaklar arasında yer almaktadır.

İmam Ebu Davud, ömrünü Resûlullah’ın (asm) sünnetini doğru şekilde gelecek nesillere ulaştırmaya adamış büyük bir muhaddistir. Bugün onun gayreti sayesinde, günlük hayatımızı ilgilendiren pek çok dinî hükmün dayandığı sahih hadisler güvenilir kaynaklardan okunabilmektedir.

Bir sonraki yazımızda, hadisleri değerlendirme konusundaki açıklamalarıyla meşhur olan Sünen-i Tirmizî ve müellifi İmam Tirmizî’yi tanıyacağız.

Kaynakça: Sünen-i Ebu Davud (Mukaddime); Hatîb el-Bağdâdî, Târîhu Bağdâd; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ebu Davud” maddesi; İbrahim Canan, Hadis km Tarihi; Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü