Merhum 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, vefatının 11. yıl dönümünde mezarı başında düzenlenen törenlerle ve TBMM’de yapılan konuşmalarla yâd edildi. Demokrasi mücadelesi, eserleri ve millet iradesine sahip çıkan duruşuyla hatırlanan Demirel için Meclis’te söz alan farklı partilerden milletvekilleri ve grup başkanvekilleri, hem kendisini hayırla andılar hem de birlikte yaşadıkları hatıraları paylaştılar.
***
DEMOKRASİ MÜCADELESİ
Merhum Adnan Menderes’ten sonra demokrat misyon bayrağını devralan Demirel’in siyasî hayatı, aynı zamanda Türkiye’nin demokrasi mücadelesinin de bir özetidir. Demokrasiyi ve hukuku katleden, millet iradesini devre dışı bırakan askerî müdahalelere karşı gösterdiği demokratik direnç, onun siyasî mirasının önemli parçasıdır.
1971 Muhtırası’nı da, 12 Eylül 1980 Darbesi’ni de yaşadı; ancak her şart altında demokrasiyi savundu. Milletin burnunun kanamaması için müsbet hareket anlayışından vazgeçmedi.
10 Ekim 1965 genel seçimlerinde Isparta milletvekili olarak giren Demirel, Adalet Partisinin tek başına iktidara gelmesiyle Türkiye’nin 12. Başbakanı oldu. 1969-79 tarihleri arasında 5 kez daha hükümet kurdu. 1987’de siyasî yasaklar kaldırılınca DYP Genel Başkanlığına seçildi. TBMM tarafından 16 Mayıs 1993’te 9. Cumhurbaşkanı seçilen Demirel, 16 Mayıs 2000’de görev süresini tamamladı.
Siyasî hayatı boyunca altı kez hükümet kurdu, darbeler ve yasaklarla karşılaştı; ancak her defasında milletin desteğiyle yeniden siyasete döndü. Kendi ifadesiyle “altı kez gitti, yedi kez geldi.”
***
HELALLİK ALAMADIK
DEVA Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin’in anlattığı bir hatıra Demirel’in demokrasi anlayışını ortaya koyuyordu.
Meclis Darbe ve Muhtıraları Araştırma Komisyonu heyetiyle birlikte Güniz Sokak’ta kendisini ziyaret ettiklerinde, MGK kararına ilişkin sorularla kendisine, yüklendiklerini söyleyen Şahin, “Dünün güneşiyle bugünün çamaşırları kurutulmaz genç vekillerim. Darbeler filin züccaciye dükkânına girmesi gibi bir şeydir, sağlam hiçbir şey bırakmaz. Demokrasi bizim hepimiz için en kutsal değerdir, buna hep birlikte sahip çıkalım. Ben demokrasiyi yaşatmak için çok çabalar sarf ettim” dediğini hatırlattı.
“Bugün kendisini daha iyi anlıyoruz” ifadesi Ankara’da gazete temsilcileriyle yaptığımız istişare toplantılarından birisinde bir temsilci dostumuzun, “Sayın Demirel’e ve size çok büyük haksızlık ettik. Sizden helâllik istiyoruz ama rahmetliden helâllik istemeden vefat etti” dediğini hatırlattı.
***
TAHAMMÜLÜ KAYBEDENLERE
DP Genel Başkanı Gültekin Uysal’ın, “Demirel, bugün tahammülünü kaybetmiş olanlara bir emsaldi” sözü Demirel’in yıllarca avukatlığını yapan Ulaştırma eski Bakanı Yaşar Topçu’un anlattığı bir hatırayı aklımıza getirdi.
“1979 yılında Antalya’nın bir ilçesinde vatandaşın biri kahvehanede, o dönemde başbakan olan Demirel’e ağır hakaretlerde bulunur. Savcılık re’sen soruşturma açar ve vatandaş tutuklanır.
Olay Demirel’e anlatıldığında verdiği cevap dikkat çekicidir:
“Bu hâkim ve savcı arkadaşlar da bazen kantarın topuzunu kaçırıyorlar. Başbakan’a hakaret etti diye bir vatandaş tutuklanır mı? Durup dururken bir insan Başbakanına sövmez. Demek ki yaptığımız işlerle canını sıkmışız, onu bunaltmışız ki böyle konuşmuş.”
Ardından avukat olan Yaşar Topçu’yu Antalya’ya gönderir ve vatandaşın serbest bırakılması için girişimde bulunur.
Topçu olayın devamını şöyle anlatmıştı: “Duruşmaya çıktık. Sanığın tahliyesine karar verildi. Hâkim sanığa dönerek, ‘Demirel yok ama avukatı var, elini öp’ dedi. Sanık, ‘Bana hayatımın en ağır cezası oldu. Bunu kurtarmak için avukatını gönderen bir insana dilim kopaydı da hakaret etmeseydim’ diye pişmanlığını tekrarladı…”
Bu hadisenin üzerinden 47 yıl geçti. Bugün ise gazetecilerin ve vatandaşların sosyal medya paylaşımları nedeniyle “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla soruşturma ve tutuklamalarla karşı karşıya kaldığı bir dönemi yaşıyoruz.
Nereden nereye…
Demokrasiye bağlılığı, darbelere karşı duruşu, siyasî hoşgörüsü ve farklı görüşlere tahammül gösterebilen bir devlet adamı olan merhum Demirel’i rahmetle anıyoruz.