Bilhassa Üstad Bediüzzaman’ın Diyarbakır’da kaldığı menzillere gitmenin heyecanı vardı üzerimde. Ve Diyarbakır Ulu Camii gibi Beşinci Harem-i Şerif kabul edilen kıymetli camii ziyaretinin…

Üniversite yıllarımda Urfa’dan Diyarbakır’a birkaç ayda bir gider ve ablamda kalırdım. Hele yeğenim Asım doğduktan sonra ziyaretlerim sıklaşmıştı. Her gittiğimde Asım’la birlikte onun oyuncaklarıyla oynar, onunla güzel vakitler geçirirdik. İşte o yıllardan aşinayım Diyarbakır’a. Neredeyse 10 sene önceden itibaren… Bu seferki ziyaretimde de yine ablamlarla kaldık. Kızım Fatma ve yeğenim Zeynep de yaşları birbirine yakın olunca güzel vakit geçirdiler, elbette ağabeyleri Asım’la birlikte.

Her kaldığım şehirde en az bir Risale-i Nur dersine katılmayı kendime bir borç bilirim. O iki saatlik Risale dersini, orada kaldığım vakitlerin zekâtı gibi addederim. İşte biz de Diyarbakır’ın Nur dershanesindeki bir akşam dersine katıldık. O derste, Emirdağ Lâhikası’nın sonundaki “Umum Nur Talebelerine Üstad Bediüzzaman’ın vefatından önce vermiş olduğu en son derstir”1 başlığıyla başlayan mektup okundu. 

Zinciriye Medresesi

O derste dikkatimi çeken, Celaleddin-i Harzemşah’ın muvaffakıyet noktasında vazife-yi İlâhiye’ye karışmaması ve yalnızca vazifesi olan cihadı en güzel şekilde yapması örneğiydi. ‘Benim vazifem hizmet-i imaniyedir; muvaffak etmek veya etmemek Cenab-ı Hakk’ın vazifesidir’ deyip ihlâs ile hareket etmek düsturu bu örnekle Nur talebelerine ders verilmişti. 

Diyarbakır’ı bu ziyaretimde Ulu Camii’yi iki defa ziyaret etme, orada namaz kılma fırsatı buldum. İçerisinde huzur bulduğum camilerden biridir Ulu Camii. Belki de en sevdiğim cami olabilir. Mimarisinde kullanılan siyah bazalt taşı, içeriye kattığı serinlikle beraber camiye bir ağırbaşlılık, bir ciddiyet veriyor. Enlemesine geniş yapılmış camilerden biri olan Ulu Camii’nde ilk saf genişçe tutarak cemaatin ilk safın faziletinden daha çok faydalanması amaçlanmış.

Diyarbakır Ulu Camii, MS 639 yılında kiliseden camiye çevrilen bir yapı olup ilk inşa tarihi kesin olarak bilinmemekte. Aynı zamanda dört dine ibadetgâh olmuş bir mabetmiş burası.1 Anadolu’nun ilk Camii olup, Diyarbakır’ın fethinden bugüne kadar hiçbir zaman düşman işgaline uğramamıştır. Ulu Cami Beş Harem-i Şerif’den birisi olarak bilinir. Bunlar: 1. Mescid-i Haram (Kâbe), 2. Mescid-i Nebi, 3. Mescid-i Aksa, 4. Şam Emevî Camii ve 5. Diyarbakır Ulu Camii.

Üstad Bediüzzaman’ın bu camide vaazler vermiş, namazlar kılmış olduğunu düşününce bu caminin bizce anlamı, önemi artıyor elbette. Üstad, bu caminin yanındaki Zinciriye Medresesi’nde 15 gün kalmış, 1910’lu yıllarda. Ve burada şark ulemasının sorularını cevaplandırmış. Namazı da bitişiğindeki Ulu Cami’de kılmış. Nur talebelerinden Mehmet Kayalar Ağabey bu camide cemaate Risale-i Nur dersleri okumuş ve Nur hizmetinin önemli mekânlarından biri olmuş Ulu Cami.2

(Devam edecek)

Dipnotlar: 

1- https://www.feyzinur.com/bediuzzaman-diyarbakirda/ 

2- https://www.yeniasya.com.tr/nurseza-parlakoglu/diyarbakir-ulu-camii-besinci-harem-i-serif-olarak-kabul-edilen-mabed_620515